Koniec ery przerabianych GRIGRI? Roc Solo to pierwszy certyfikowany przyrząd do rope solo

Uprawiający wspinaczkę z autoasekuracją muszą radzić sobie z urządzeniami, których nikt nie zaprojektował ani nie certyfikował z myślą o tej aktywności. Francuska firma Roc Amadeus chce to zmienić: po dwóch latach prac przedstawia Roc Solo. Według producenta pierwszy przyrząd do autoasekuracji z certyfikatem CE stworzony specjalnie do rope solo.

Wspinać się samodzielnie, prowadząc, bez partnera do asekuracji, ale z urządzeniem zaprojektowanym właśnie do tego celu tak w skrócie brzmi obietnica Roc Solo. Przyrząd opracowała spółka Roc Amadeus, założona przez dwóch wspinaczkowych kompanów: Wolfganga Putzhammera, doświadczonego wspinacza od ponad trzydziestu lat mieszkającego we Francji, oraz Stéphane’a Mauvais. Na początku kwietnia urządzenie uzyskało certyfikat CE wydany przez TÜV Süd, niemiecką jednostkę będącą punktem odniesienia w dziedzinie środków ochrony indywidualnej. To pierwszy taki przypadek dla przyrządu dedykowanego rope solo.

Do tej pory wspinacze sięgali głównie po urządzenia używane niezgodnie z ich pierwotnym przeznaczeniem, choćby GRIGRI Petzla. Żadne z nich nie zostało stworzone ani certyfikowane do tej konkretnej aktywności. To właśnie ta obserwacja popchnęła obu wspólników do dwuletniego projektu badawczo-rozwojowego, na który złożyło się czternaście prototypów i kilka tysięcy testów.

Od osobistej potrzeby do produktu

Pomysł narodził się z doświadczeń Putzhammera, wspinacza z ponad 45-letnim stażem. Około dekady temu zainteresował się rope solo, między innymi po to, by nie być zależnym od partnera i móc robić drogi we własnym tempie. Jak wielu początkujących przetestował niemal wszystko, co było dostępne na rynku, a przez kilka lat wspinał się głównie na GRIGRI. Do dnia, w którym odpadnięcie zakończone uderzeniem o podłoże spowodowało u niego zerwanie ścięgna.

To skłoniło go do szukania bezpieczniejszego rozwiązania. Obaj założyciele są z wykształcenia inżynierami z doświadczeniem w przemyśle. Putzhammer zaprojektował pierwsze prototypy, a w trakcie kolejnych prób okazało się, że mają w rękach coś realnie wartościowego.

Początkowo o komercjalizacji nie było mowy. W rozmowie z „Outside” Stéphane Mauvais, dyrektor generalny Roc Amadeus, mówi:

Celem było zaprojektowanie przyrządu odpowiadającego na osobistą potrzebę. Ale w miarę rozwoju projektu zdaliśmy sobie sprawę, że istnieje realny popyt. Choć rope solo pozostaje rynkiem niszowym, zapotrzebowanie istnieje niemal w każdym kraju, a firma otrzymuje zapytania z całego świata.

Jak działa Roc Solo

Zasada jest stosunkowo prosta. Lina zostaje najpierw zamocowana w punkcie na dole drogi, a następnie założona w przyrządzie wokół rolki za pomocą wyblinki. Roc Solo wpina się do centralnego punktu uprzęży. Dopóki wspinacz porusza się normalnie, lina swobodnie przesuwa się przez przyrząd, dzięki czemu nie trzeba go obsługiwać w trakcie wspinania. W razie odpadnięcia rolka natychmiast się blokuje – węzeł zaciska się wokół niego i zatrzymuje przesuw liny. Idea polega na automatycznym zablokowaniu niezależnie od pozycji wspinacza czy kierunku lotu.

Producent zaznacza, że Roc Solo nie zastępuje przyrządu zjazdowego. Instrukcja podaje, że trzeba obowiązkowo mieć ze sobą osobny przyrząd zjazdowy, żeby móc zjechać po dotarciu do stanowiska. Jednak jest możliwy krótki zjazd na jednej żyle. Zjazd zawsze musi być zabezpieczony blokerem umieszczonym pod przyrządem.

Roc Solo jest już używany przez kilku dobrych wspinaczy, wśród nich specjalistę od big walli Olivera Tippetta, który aktualnie wspina się z tym przyrządem w Yosemite. Premiera rynkowa planowana jest na czerwiec.

Tysiące testów i nadmiarowość

Mauvais zwraca uwagę na dwie kluczowe zalety w stosunku do dotychczas stosowanych rozwiązań: komfort wspinania – lina przesuwa się sama, bez konieczności obsługi przyrządu – oraz bezpieczeństwo. Porównuje mechanizm do pasów bezpieczeństwa w samochodzie: przy powolnym ciągnięciu lina swobodnie przechodzi, przy gwałtownym szarpnięciu koło natychmiast się blokuje.

By zweryfikować działanie w każdej konfiguracji odpadnięcia, Roc Amadeus zbudował własne stanowisko badawcze. W siedzibie firmy stanęła wieża pozwalająca odtwarzać scenariusze z masami od 40 do 120 kg. Wykonano ponad 3500 prób, zmieniając parametry: wagę wspinacza, typ liny, konfigurację i kierunek odpadnięcia. Celem było sprawdzenie, że system zachowuje się tak samo niezależnie od tego, czy wspinacz normalnie, głową w dół, czy na bok. Wyzwolenie blokady jest skalibrowane, a długość liny przesuwającej się przez przyrząd podczas lotu ograniczona do 60 centymetrów.

Producent zdecydował się też przewymiarować urządzenie ze względu na wymogi regulacyjne. W systemie hamowania zastosowano nadmiarowość: zamiast jednego elementu hamującego, który wystarczyłby do spełnienia norm, wbudowano cztery – nawet jeśli jeden zawiedzie, pozostałe przejmą jego rolę. Na jednym egzemplarzu wykonano ponad 1000 identycznych odpadnięć; przyrząd nadal był w pełni sprawny. Jak zastrzega jednak Mauvais, jak każdy przyrząd do asekuracji, po poważnym odpadnięciu lub upadku z dużej wysokości na ziemię przyrząd wymaga inspekcji przed ponownym użyciem.

Certyfikat nie znosi ryzyka

Mauvais wyraźnie podkreśla, że rope solo pozostaje praktyką ryzykowną. Nawet niezawodny przyrząd to tylko jeden element łańcucha asekuracyjnego, obok węzła, przelotów, samego przebiegu operacji sprzętowych oraz wspinania. Podczas wspinaczki rope solo każdy z tych elementów wspinacz realizuje samodzielnie. Istnienie certyfikowanego urządzenia nie powinno przesłaniać faktu, że to wciąż dyscyplina dla osób doświadczonych.

Dlatego firma silnie obudowuje sprzedaż ostrzeżeniami, zarówno na stronie, jak i w szczegółowej instrukcji konsultowanej z kancelariami prawnymi. Przy zakupie użytkownik musi potwierdzić, że zapoznał się z warunkami sprzedaży, jest doświadczony i świadomy ryzyka związanego z rope solo.

Pytany, dlaczego więksi producenci nie wprowadzili dotąd takiego sprzętu, Mauvais relacjonuje ich odpowiedź: rynek uznają za zbyt mały, a opracowanie produktu przy ograniczonych wolumenach za nieopłacalne. Część marek może też obawiać się ryzyka wizerunkowego w razie wypadku.

Cena i przyszłość produkcji

Roc Solo ma kosztować ok. 550 euro. Mauvais tłumaczy, że nie da się go wprost porównać z cenami GRIGRI, przyrządu produkowanego w wielkich, przemysłowych seriach. Roc Amadeus pracuje na znacznie mniejszych wolumenach, stosuje precyzyjnie obrabiane części, droższe niż odlewane. Do tego dochodzi koszt certyfikacji. Po etapie prototypowania z zagranicznymi partnerami firma planuje przenieść produkcję do Europy, do doliny Arve, z ambicją pełnej europejskiej produkcji w ciągu roku.

Roc Solo – specyfikacja

• Producent: Roc Amadeus SAS, Annecy-le-Vieux, Francja
• Certyfikacja: CE wg rozporządzenia (UE) 2016/425 o środkach ochrony indywidualnej; badanie typu UE przeprowadzone przez TÜV SÜD (jednostka notyfikowana nr 0123) – pierwszy przyrząd certyfikowany do rope solo z dolną asekuracją
• Hamulec: odśrodkowy, dwukierunkowy, z 4-krotną redundancją (4 rolki blokujące); blokuje niezależnie od kierunku odpadnięcia, także przy locie głową w dół
• Prędkość zadziałania blokady: ok. 2,2 m/s
• Maksymalny przesuw liny po zablokowaniu: 60 cm
• Amortyzacja: zintegrowana, poprzez zaciskanie wyblinki – ok. 0,5–1 kN
• Wpięcie: wyłącznie na dwa karabinki z blokadą (odwrócone, ze wskaźnikiem zamknięcia), bezpośrednio do centralnego punktu uprzęży – bez przedłużaczy ani uprzęży piersiowej
• Kompatybilność liny: pojedyncza lina dynamiczna EN 892 o średnicy 8,5–9,7 mm; nie wolno używać liny nowej i nieużywanej (zalecane dotarcie), nadmiernie zużytej, oblodzonej, brudnej ani z oplotem aramidowym
• Zakres masy wspinacza: 40–120 kg
• Zakres temperatur pracy: od +5°C do +80°C (poniżej +5°C tylko warunkowo, na wyłączną odpowiedzialność użytkownika; materiały dopuszczają użycie do −20°C)
• MBS (minimalna siła zrywająca): >15 kN
• Materiały: aluminium, stal nierdzewna, tworzywa konstrukcyjne
• Wymagane wyposażenie dodatkowe: redundantny system asekuracji (węzeł zabezpieczający), kask EN 12492, przyrząd zjazdowy na pojedynczą linę, dwie pętle Prusika lub przyrządy zaciskowe, amortyzator
• Przeznaczenie: wyłącznie dla bardzo doświadczonych wspinaczy (min. 3 lata wspinania z dolną asekuracją na skałach i w górach, OS na poziomie min. 6A–6B); zakaz używania przez osoby wspinające się wyłącznie na ściankach i przez początkujących
• Przeglądy: przed każdym użyciem test blokowania w obu kierunkach i kontrola wzrokowa całego systemu; raz w roku szczegółowy przegląd wykonywany przez użytkownika; producent zaleca okresowe przeglądy serwisowe (przy bardzo intensywnym użytkowaniu), a przyrząd można odesłać do producenta do inspekcji
• Gwarancja: 3 lata na wady materiałowe i produkcyjne