BHP wspinania: magnezja w płynie może być niebezpieczna

Czasem zagrożenia związane ze wspinaniem są zaskakujące i tak właśnie jest tym razem. Chodzi o magnezję w płynie, produkt, który na pierwszy rzut oka trudno potraktować jako zagrożenie. Drastyczny wypadek opisany w raporcie francuskiej federacji pokazuje, że nieuważne obchodzenie się z magnezją właśnie w tej formie może skończyć się utratą wzroku.

***

Przebieg feralnego zdarzenia wyglądał następująco. Młody wspinacz stał obok kolegi, który napełniał swoją buteleczkę z większej* butelki z magnezją w płynie. Dozownik tej większej butelki był zatkany, więc napełniający ścisnął ją mocniej. Strumień płynu trysnął wprost do oka stojącego obok partnera. Bilans: poważne oparzenie oka, przeszczep rogówki w trybie pilnym i niepewne rokowanie co do odzyskania wzroku w uszkodzonym oku.

Dlaczego tak niewinnie wyglądająca substancja potrafi wyrządzić tak poważną krzywdę? Magnezja w płynie to zawiesina węglanu magnezu w alkoholu, z dodatkiem zagęszczaczy i zwykle substancji zapachowej. Kluczowe jest to, że alkoholu jest w niej naprawdę dużo. Nie są to śladowe ilości, lecz substancja dominująca w fazie płynnej: popularne formuły zawierają 70–75 proc. alkoholu izopropylowego. To właśnie ten alkohol, odparowujący po nałożeniu na dłonie i pozostawiający warstewkę magnezji, stanowi główne zagrożenie dla oka. Strumień, który trafił wspinacza, był w rzeczywistości stężonym alkoholem z zawiesiną.

Nie jest to alarmizm. W literaturze medycznej dobrze udokumentowano uszkodzenia rogówki spowodowane kontaktem oka ze stężonym alkoholem. Stosuje się go zresztą celowo do delaminacji nabłonka rogówki w niektórych zabiegach laserowej korekcji wzroku. Opisywano też wypadki, w których strumień alkoholowego płynu do dezynfekcji rąk trafił dziecko w oko, powodując ból, światłowstręt i ubytek nabłonka rogówki. Mechanizm jest dokładnie ten sam, co przy magnezji w płynie wyściśniętej z zatkanej butelki.

Co więcej, w przypadku magnezji w płynie zagrożeniem jest nie tylko alkohol. Sam węglan magnezu ma odczyn lekko zasadowy, a o ciężkości oparzenia oka decyduje właśnie pH: kwasy dają zwykle oparzenia powierzchowne, natomiast płyny o zasadowym pH wnikają głęboko i powodują oparzenia głębokie. Oparzenia zasadowe należą do najgroźniejszych urazów chemicznych oka. Silne zasady przenikają głęboko w przedni odcinek oka, a leczenie cięższych przypadków obejmuje m.in. przeszczepy. To tłumaczy, dlaczego pozornie błahy rozprysk skończył się tak poważnie.

Stąd warto przy korzystaniu z magnezji w płynie stosować się do kilku prostych zasad:

• Napełniając tubkę lub wklepując magnezję w dłonie, kieruj otwór butelki w dół i z dala od twarzy – własnej i osób stojących obok.
• Zatkany dozownik to sygnał ostrzegawczy. Nie „przepychaj” go na siłę przez ściśnięcie butelki. Odkręć, przeczyść, a dopiero potem używaj.
• Uważaj na otoczenie. Magnezję w płynie nakładaj tak, by w linii ewentualnego rozprysku nikogo nie było, zwłaszcza dzieci, które często kręcą się tuż obok.
• Trzymaj poza zasięgiem dzieci. To produkt zawierający alkohol i potencjalnie szkodliwa substancja.

A gdyby jednak doszło do kontaktu z okiem – liczy się każda sekunda. W przypadku chemicznego podrażnienia oka podstawą jest natychmiastowe, obfite i długie płukanie czystą wodą lub solą fizjologiczną. Często lepiej od razu skorzystać z najbliższego kranu, niż czekać na sól fizjologiczną z apteczki. Po przepłukaniu należy jak najszybciej skontaktować się z lekarzem, najlepiej okulistą.

Więcej problemów i opisanych przypadków związanych z bezpieczeństwem znajdziecie w naszym cyklu BHP wspinania.

***

*Warto przy okazji wyjaśnić, o jaki pojemnik chodziło w opisie wypadku. Producenci magnezji w płynie oferują często dwie pojemności: małą buteleczkę (najczęściej 50 ml) oraz większy pojemnik zapasowy (250, 500 ml, a nawet litrowy), z którego można uzupełnić ten mały. To właśnie taki większy zbiornik trzymał w rękach kolega poszkodowanego. Część opakowań ma dozowniki lub dzióbki, które przy szybko wysychającej magnezji łatwo się zatykają. Wtedy naturalnym odruchem jest mocniejsze ściśnięcie butelki. I dokładnie to doprowadziło do tryśnięcia płynu.