Odeszła Anna Skoczylas (1928-2026)

W wieku 97 lat zmarła Anna Skoczylas, poetka, prozaiczka, fotografik i taterniczka. Należała do pokolenia, dla którego góry i literatura splatały się w jedno: wspinaczce poświęciła młodość, a tematyka górska wracała w jej wierszach i opowiadaniach przez całe życie. Pogrzeb odbędzie się w piątek 19 czerwca o godzinie 10:00 na Cmentarzu Rakowickim w Krakowie (Sala Pożegnań).

***

Anna Skoczylas z domu Klemensiewicz urodziła się 28 listopada 1928 roku we Lwowie. W góry wrosła rodzinnie. Jej ojcem był Zygmunt Klemensiewicz (1886–1963), fizyk i fizykochemik, profesor Politechniki Lwowskiej, a po wojnie Politechniki Śląskiej w Gliwicach, a zarazem jeden z czołowych taterników i alpinistów początku XX wieku. To on w 1913 roku wydał „Zasady taternictwa”, pierwszy polski podręcznik wspinaczki, współzakładał Kółko Taterników (późniejszy Himalaya Club) i był wiceprezesem Polskiego Związku Narciarskiego. W górskich wyprawach towarzyszyła mu żona Stefania z domu Wieniewska — matka Anny.

Dzieciństwo i wczesną młodość Anna spędziła we Lwowie, który opuściła wraz z matką w 1944 roku. Po wojnie zamieszkała w Krakowie, gdzie w 1948 roku zdała maturę. W tym samym czasie zaczęła chodzić po górach. Turystykę górską uprawiała od 1946 roku, a w 1948 wstąpiła do Krakowskiego Klubu Wysokogórskiego. Studiowała na Wydziale Włókienniczym krakowskiej Akademii Sztuk Pięknych (absolutorium w 1952 roku).

W 1954 roku uległa poważnemu wypadkowi wspinaczkowemu, który uniemożliwił jej dalszą pracę przy tkactwie. Zwróciła się wówczas ku fotografii artystycznej. Pracowała m.in. w atelier fotograficznym Stanisława Kolowcy na Wawelu i brała udział w wystawach fotografii.

W 1956 roku wyszła za mąż za Adama Skoczylasa (1929–1966), taternika, alpinistę, himalaistę i pisarza. Adam wraz z Jerzym Hajdukiewiczem byli pierwszymi po II wojnie światowej polskimi wspinaczami w Himalajach; w 1960 roku uczestniczyli w szwajcarskiej wyprawie na Dhaulagiri. Był autorem m.in. „Białej Góry” i pośmiertnie wydanej książki „Tam gdzie góry sięgają nieba”.

Twórczość Anny Skoczylas od początku przenikała tematyka górska. Od 1957 roku pisywała na łamach „Taternika”, nieraz wspólnie z mężem. Jako pisarka debiutowała w 1962 roku opowiadaniem „Ta druga” w „Zwierciadle”, a jako poetka rok później wierszem „Najsilniejsza” w „Kierunkach”. Jej książkowy debiut, zbiór opowiadań „Bocianie gniazdo” (1971), był w całości poświęcony taternikom i górom. W tomie wierszy „Na cztery wiatry” (1976) znalazło się m.in. epitafium dla Andrzeja Mroza, który zginął w Alpach w 1972 roku.

W latach 1976–1989 należała do Związku Literatów Polskich, a od 1989 roku była członkinią Stowarzyszenia Pisarzy Polskich. Wiele podróżowała, kilkakrotnie na Daleki Wschód (Indie, Nepal, Tybet, Malezja, Indonezja). W 1985 roku, w ramach Roku Andyjskiego, brała udział w wyprawie Klubu Wysokogórskiego w peruwiańską Cordillera Blanca, a w 1987 roku zwiedzała Afrykę Wschodnią.

W jej dorobku znalazło się kilkanaście książek poetyckich i prozatorskich:

• „Bocianie gniazdo” (Wydawnictwo Literackie 1971; wyd. 2 — 1995)
• „Na cztery wiatry” (Wydawnictwo Literackie 1976)
• „Powietrze, orzech, ziarnko piasku” (Wydawnictwo Literackie 1978)
• „Kram pod Czerwonym Grzybem” (Wydawnictwo Literackie 1980)
• „Tak trzymać w rękach świat” (Wydawnictwo Literackie 1980)
• „Rozmowa z Tobą” (Wydawnictwo Literackie 1984)
• „Wyjęte z szuflady” (Miniatura 1993)
• „Twarze miłości” (Baran i Suszczyński 1998)
• „Przystanek świat” (Plus 2004)
• „Wędrować po obłokach” (Signo 2008)
• „Przeciąg” (seria Poeci Krakowa, Biblioteka Kraków 2021)

Za tom „Wędrować po obłokach” otrzymała w maju 2008 roku nagrodę Krakowska Książka Miesiąca. Do końca związana była z Krakowem.

Rodzinie i bliskim Anny Skoczylas składamy wyrazy współczucia.

***

Na cztery wiatry rozmiecione życie
kto mi pozbiera rozrzucone sny majaki
o ogrodach białych kto przyniesie
jeziora stepy ciszy bez granic sawanny
traw rozbiegane te zmierzchy
co krwawią nim noc uśnie kto
ukołysze do świtu nagim
księżycem
zaprzepaszczone skrawki dni zwiąże
na węzeł policzy doda ułoży
drogę do arkadii raju nie
odebraną na zawsze
kto – – –

Anna Skoczylas