Wyładowania elektrostatyczne w highline’ach – nowe ostrzeżenie ISA

Internationa Slackline Associacion (ISA) opublikowało w grudniu 2025 roku raport poświęcony zjawisku uszkodzeń sprzętu highline’owego przez wyładowania elektrostatyczne. Incydenty tego typu odnotowano na całym świecie – w kilku przypadkach doszło do całkowitego zniszczenia systemu (głównego slacka + backupu). Na szczęście do tej pory żadne z tych zdarzeń nie skończyło się śmiercią. Autorzy raportu, Thomas Buckingham, Mattis Reisner i Augustin Moinat, liczą, że ich badania przyczynią się do zwiększenia bezpieczeństwa slacklinerów.

Nie piorun, lecz plazmowy łuk elektryczny

Przez lata zakładano, że uszkodzenia taśm i lin na highline’ach podczas burz to efekt bezpośredniego uderzenia pioruna. Nowe analizy wskazują na zupełnie inne zjawisko. Przyczyną zniszczeń są małe, lokalne wyładowania elektryczne – łuki plazmowe – powstające niemal zawsze pod taśmami uszczelniającymi połączenia slacków.

Mechanizm jest następujący: podczas burzy w atmosferze dochodzi do ogromnego rozdziału ładunków elektrycznych. Pole elektryczne może sięgać dziesiątek tysięcy woltów na metr i rozciągać się na kilka kilometrów od widocznej burzy. Suchy slack oraz fragmenty slacka zakryte taśmą izolującą pozostają izolatorami. Kiedy zaczyna padać deszcz, mokre odcinki taśmy stają się słabo przewodzące – ale suche fragmenty pod taśmami nadal izolują. Na tych krótkich, suchych odcinkach skupia się ogromna różnica potencjałów, co prowadzi do przebicia powietrza i powstania łuku plazmowego. Temperatura łuku wynosi od 5 000 do 15 000°C. Poliester topi się w 250°C, dyneema i spectra już przy 150°C.

Raz spalona (zwęglona) ścieżka na włóknach staje się przewodząca – kolejne wyładowania chętnie podążają tym samym śladem, pogłębiając uszkodzenie aż do całkowitego przerwania.

Incydenty: od Włoch po Hiszpanię

Raport dokumentuje dziesięć poważnych incydentów z lat 2012–2025. Pierwsze odnotowane przypadki to głębokie uszkodzenia w taśmach PES na 50- i 80-metrowych highline’ach we Włoszech (2012, 2014). W 2015 roku w Szwajcarii doszło do pierwszego pełnego zniszczenia systemu (głównego slacka i backupu) na slacku o długości 540 m. Kolejne pełne awarie miały miejsce w Maroku (1140 m, 2016), Turcji (1210 m, 2017), Francji (1500 m, 2023) i Hiszpanii (1300 m, 2025). Materiały były różne – poliester, dyneema, hybrydy – żaden rodzaj taśmy nie okazał się bezpieczny.

Wspólny mianownik niemal wszystkich incydentów: burza była zapowiadana i znajdowała się w odległości kilku kilometrów, a uszkodzenia następowały krótko po rozpoczęciu deszczu.

Eksperyment laboratoryjny

Mattis Reisner przeprowadził doświadczenie z generatorem Van de Graaffa, podłączając odcinki taśmy slackline’owej. Sucha taśma nie iskrzyła. Taśma mokra z suchym, otaśmowanym odcinkiem pośrodku – iskrzyła właśnie w tym miejscu, choć przy zbyt małym prądzie, by zobaczyć uszkodzenia. Taśma całkowicie mokra nie iskrzyła w ogóle, bo była przewodząca. Eksperyment potwierdził hipotezę i przekonał ekipę rekordowego highline’a (2,7 km) we Francji zrealizowania projektu całkowicie bez taśmowania. Udało się, nie było żadnych uszkodzeń.

Co robić? Zalecenia ISA

Autorzy raportu formułują kilka praktycznych zaleceń:

• Monitorowanie pogody to podstawa – trzeba korzystać z dobrych prognoz i regularnie sprawdzać aktualizacje.
• Nie należy zawieszać highline’ów w sezonach burzowych.
• Gdy burza zbliża się do nas, trzeba zdjąć slacka – ryzyko ukrytych uszkodzeń pod taśmami jest zbyt duże.
• Regularne ściąganie taśm i kontrola linii pozwalają wychwycić ślady przypalenia, zanim dojdzie do tragedii.
• Autorzy zalecają też rezygnację z wodoszczelnych taśm na połączeniach między segmentami slacka.

W dłuższej perspektywie potrzebne są alternatywy dla taśmowania: szycie połączeń głównego slacka i backupu, elementy przewodzące wzdłuż całej linii, przepuszczalne dla wody bandaże zamiast wodoszczelnych taśm, klipsy czy pasy na rzep. Żadne z rozwiązań nie zostało jednak dotąd kompleksowo przetestowane – autorzy apelują do producentów o włączenie się w prace.

Podsumowanie

Raport ISA to ważny głos w dyskusji o bezpieczeństwie highline’ingu. Zjawisko jest znane od ponad dekady, ale dopiero teraz doczekało się rzetelnej dokumentacji i fizycznego wyjaśnienia. Dopóki nie pojawią się lepsze rozwiązania techniczne, jedyna pewna recepta jest prosta: zdjąć slacka, gdy burza jest w pobliżu. Nie ma highline’a wartego ryzykowania życiem.

Pełny raport dostępny jest na stronie ISA: www.slacklineinternational.org