Wspinaczkowa eksploracja Cypru
Spis treści
Cypr to azjatycka wyspa na Morzu Śródziemnym będąca nie bez kozery absolutnym hitem turystycznym. Niebagatelne znaczenie dla turystów (a więc także dla wspinaczy) ma przy tym istniejący podział wyspy. Na Cyprze znajdują się bowiem dwa państwa: zamieszała przez Greków Republika Cypru (Cypr Południowy) oraz zamieszkały przez Turków – nieuznawany na arenie międzynarodowej Cypr Północny (Turecka Republika Północnego Cypru). Granica, na której znajduje się 7 przejść granicznych, przecina też Nikozję; miasto to jest zresztą stolicą obydwu państw.

***
W celu zrozumienia tegoż podziału – mającego de facto ogromny wpływ na podróżowanie po wyspie – warto przytoczyć kilka faktów historycznych.
| od starożytności | Wyspa zamieszkiwana jest przez Greków |
| 1571 rok | Wyspa zostaje podbita przez Turków |
| 1878 rok | Wyspa (z Grekami i Turkami) staje się kolonią Imperium Brytyjskiego |
| 1960 rok | Cypr uzyskuje niepodległość od Wielkiej Brytanii;
do dziś pozostały dwie brytyjskie bazy wojskowe |
| 1983 rok | Oddziela się turecka (północna) część wyspy; Brak możliwości przekraczania granicy |
| 2003 rok | Otwarcie przejść granicznych |
Oczywiście zarówno Grecy, jak i Turcy od wieków pielęgnują tu swoje kultury – w efekcie przebywając na Cyprze Południowym jesteśmy jakby w Grecji, natomiast Cypr Północny nie różni się niczym od Turcji.
Ażeby było śmieszniej – na całej wyspie czujemy się trochę jak w Wielkiej Brytanii. Pamiątkami po Imperium Brytyjskim są do dzisiaj lewostronny ruch na drogach oraz brytyjskie gniazdka elektryczne (wtyczki typu G).
Co zatem jest typowo cypryjskie a nie greckie, tureckie czy brytyjskie? Chyba tylko produkowane tu od wieków wino Commandaria – jedno z najstarszych (znanych z nazwy) win na świecie. Król Ryszard Lwie Serce nazwał je podobno winem królów i królem win. Co ciekawe, wino Commandaria wygrało pierwszy udokumentowany międzynarodowy konkurs winiarski, który odbył się w 1224 roku na dworze królewskim we Francji.

Informacje praktyczne
Jazda samochodem z Polski na Cypr jest nie lada wyzwaniem – w praktyce (łącznie z przeprawą promową z Turcji na Cypr) może potrwać nawet dwie doby. Dodatkowo możemy napotkać problemy z ewentualnym przejazdem z Cypru Północnego na Cypr Południowy – teoretycznie przejazd taki jest naruszeniem prawa Republiki Cypryjskiej i są za to przewidziane kary (grzywna, odmowa wjazdu). W praktyce kary są rzadkie i kończy się zazwyczaj pouczeniem przez urzędników Cypru Południowego o nielegalności przyjazdu z północy. Według tychże urzędników legalne jest tylko przybycie bezpośrednio (samolotem bądź promem) na Cypr Południowy; dopiero potem można się udać na Cypr Północny.
Stąd też znacznie wygodniejsza, szybsza i tańsza jest podróż samolotem. Z większości polskich lotnisk można się dostać na Cypr Południowy. W ofercie tanich linii lotniczych (Ryanair, Wizz Air) mamy do wyboru loty do Pafos oraz do Larnaki. Na jedyne lotnisko Cypru Północnego (Ercan) można dolecieć jedynie z Turcji.

Do przekroczenia granic Cypru (zarówno Południowego, jak i Północnego) wystarczy dowód osobisty. Obywatele Unii Europejskiej mogą przebywać na Cyprze do 4 miesięcy bez wizy i rejestracji swojego pobytu.
Bardzo wiele spraw organizacyjnych zależy od tego, w której części Cypru się znajdujemy. Różnice między Cyprem Południowym a Północnym są tu kolosalne.
| Cypr Południowy | Cypr Północny | |
| Przynależność do UE | Tak | Nie |
| Język urzędowy | Grecki | Turecki |
| Waluta | Euro | Lira Turecka |
| Płatności kartami | Bez problemu | Nie zawsze (warto mieć gotówkę) |
| Czy działa roaming? | Tak | Nie (należy wyłączyć polski Internet) |
| Czy działa EKUZ? | Tak | Nie |
| Czy działa polskie OC komunikacyjne? | Tak (niepotrzebna nawet Zielona Karta) | Nie (należy wykupić lokalne ubezpieczenie OC) |
| Pomoc konsularna | Tak | Nie |
Zarówno na Cyprze Południowym, jak i Północnym bez problemu wypożyczymy samochód. Jeśli samochodem pożyczonym na Cyprze Południowym zamierzamy udać się do tureckiej części wyspy, to należy wykupić dodatkowe (niestety bardzo drogie) ubezpieczenie; co gorsza nie wszystkie wypożyczalnie dają w ogóle możliwość przejazdu na Cypr Północny.
Alternatywną opcją jest pożyczenie drugiego samochodu po stronie tureckiej – pracownicy większości tureckich wypożyczalni przyjadą po nas zresztą na Cypr Południowy.

Świetnym i bardzo innowacyjnym rozwiązaniem cypryjskich wypożyczalni jest za to zastosowanie w pojazdach odmiennego koloru tablic rejestracyjnych; samochody z wypożyczalni mają czerwone blachy. W znaczący sposób zwiększa to nasze bezpieczeństwo. Czerwone tablice sugerują mieszkańcom wyspy, że samochód prowadzony jest przez turystę, który może mieć kłopoty z ruchem lewostronnym.

Wszystkie opisane problemy związane z podziałem Cypru powodują, że większość turystów ogranicza swój pobyt na Cyprze Północnym do przekroczenia pieszego przejścia granicznego w Nikozji i zwiedzania tureckiej części stolicy. Dla wspinaczy to niestety także nie lada zagwozdka – zdecydowanie najlepsze rejony wspinaczkowe znajdują się bowiem na Cyprze Północnym.

Wspinanie na Cyprze
Pierwsze drogi na Cyprze poprowadzili w latach 60. XX wieku brytyjscy żołnierze-wspinacze stacjonujący w tutejszych bazach wojskowych. Były to oczywiście drogi tradowe wyceniane w dwuczłonowej skali brytyjskiej. Wspinaczkową eksplorację Cypru prowadzili do połowy lat 80. XX wieku, a ich kluczowym osiągnięciem było tradowe otwarcie drogi Nomos Varititas (E5) w rejonie Gerakopetra (Paphos).
Bardzo ciekawą kwestią na Cyprze jest de facto brak poszanowania historycznych dróg tradowych przez współczesnych wspinaczy cypryjskich – większość brytyjskich tradów (w tym droga Nomos Varititas) zostało w konsekwencji obitych.

Eksploracja skał przez miejscowych wspinaczy rozpoczęła się w 2005 roku od zaproszenia zagranicznych ekiperów, którzy nauczyli lokalsów profesjonalnej sztuki obijania dróg. Nikogo nie powinno przy tym dziwić (ze względu na podział Cypru), że na Cypr Południowy zaproszony został grecki ekiper Aris Theodoropoulos, natomiast na Cypr Północny – turecki ekiper Dogan Paul (znany z obijania tureckiego rejonu Geyikbayiri).
Od tego momentu na Cyprze działają lokalni ekiperzy, a dzięki ich pracy mamy obecnie do wyboru ponad 600 obitych dróg. Jeśli obite projekty okazują się zbyt trudne dla lokalnych wspinaczy, oddawane są mocarzom z zagranicy; w ten sposób swoje drogi otworzyli tu między innymi Dave MacLeod i Alex Huber.
W rejonie Gerakopetra znajdziemy także drogi obite przez polskich ekiperów. Dwie drogi: Poloniya Guarana 6c oraz Dulfer Apo Tin Krakoviya 7a+ zostały przygotowane przez mieszkającego od lat na Cyprze Mariusza Dąbrowskiego. Natomiast niżej podpisany wraz z Karolem Taborem obili drogę Commandaria 6b.

W 2025 roku wydano pierwszy przewodnik wspinaczkowy po Cyprze – „Cyprus Climbing Guidebook”. Jednym z autorów jest Stefanos Papadopoulos – zdecydowanie najaktywniejszy ekiper na wyspie. Jego drogi (obił ich ponad 250) znajdziemy praktycznie w każdym rejonie wspinaczkowym po obu stronach Cypru.

Na Cyprze Południowym znajdują się 3 makroregiony wspinaczkowe: Paphos, Troodos oraz Famagusta, zaś na Cyprze Północnym 2: West Pentadaktylos oraz Central Pentadaktylos.
| Makroregion | Liczba dróg | |
|
Cypr Południowy |
Paphos | 244 |
| Troodos | 27 | |
| Famagusta | 27 | |
| Cypr Północny | West Pentadaktylos | 236 |
| Central Pentadaktylos | 93 |
W powyższych makroregionach znajdują się zaś mniejsze rejony wspinaczkowe; w przewodniku jest ich łącznie 25. Duża liczba rejonów jest jednak trochę myląca – w istocie część z nich powinno się nazywać co najwyżej sektorami.
Na przykład najpopularniejszy na Cyprze Południowym makroregion Paphos składa się według przewodnika z następujących rejonów: Dhiarizos, Galataria, Episkopi, Konefti, Thermopiles, Gerakopetra oraz Drouseia. W istocie rejony: Konefti, Thermopiles, Gerakopetra i Drouseia zawsze funkcjonowały pod wspólną nazwą Ineia-Drouseia. Do wszystkich tych skał dojdziemy zresztą z tego samego parkingu.
Dodatkowo pamiętajmy, że pod względem powierzchni całą wyspę można porównać do naszego województwa świętokrzyskiego – nawet odległości między makroregionami są zatem niewielkie.
Najpopularniejszymi rejonami na Cyprze Południowym są: Dhiarizos i Gerakopetra (oba z makroregionu Paphos), natomiast na Cyprze Północnym zdecydowanie najczęściej odwiedzany jest rejon Goat House w makroregionie West Pentadaktylos.

W dni restowe możemy zwiedzać cypryjskie miasta lub spędzać czas na łonie natury. Zważywszy na sięgającą starożytności historię Cypru jest tu jednak zastanawiająco mało spektakularnych zabytków. Jedynie trzy obiekty wpisane zostały na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO. Należą do nich Park Archeologiczny Nea Pafos, zdobione freskami kościoły regionu Troodos oraz stanowisko neolityczne Choirokoitia.
Furorę wśród turystów robi za to wyrastająca z morza Skała Afrodyty; według mitologii greckiej to właśnie tu wynurzyła się z morskiej piany bogini Afrodyta.
Dodatkowo na wiosnę można na Cyprze zaznać zarówno kąpieli w Morzu Śródziemnym, jak i narciarskiego szaleństwa na stokach Gór Troodos – wszak nie samym wspinaniem człowiek żyje.
Maciej Kowalczyk
CIESZ SIĘ WSPINANIEM, CIESZ SIĘ CZYTANIEM
Mamy nadzieję, że ten tekst Ci się spodobał, że Cię zainspirował, zaciekawił, dostarczył Ci informacji. Jeśli tak to zachęcamy Cię do wsparcia serwisu. Dzięki Tobie będziemy mogli działać jeszcze lepiej. Wielkie dzięki! Do zobaczenia na ściance albo w skałach.
REKLAMA