Adam Ondra o „Change” w rozmowie z Leo Bøe. Czy to nadal 9b+?

Change – emblematyczna droga w historii wspinania, pierwsze 9b+ na świecie, otwarte przez Adama Ondrę w 2012 roku. Do dziś powtórzyło ją zaledwie sześciu wspinaczy, część z nich postawiło przy niej 9b/b+. Bynajmniej nie dlatego, że Czech oceniając trudności się pomylił. To raczej znak czasów, w których kneepady stały się stałym elementem wspinaczkowego wyposażenia, a te – jak wiemy – „robią różnicę”.

***

Ostatnim pogromcą Change jest Leo Bøe. Norweg powtórzył norweski ekstrem jesienią 2025 roku, a niedawno wypuścił do sieci film, w którym opowiada o Change i, co najciekawsze, rozmawia o drodze z samym Ondrą. Z ust Czecha pada miedzy innymi sugestia, że dziś linia może mieć 9b – na co wpływają bardziej optymalne patenty i nakolanniki, dzięki którym da się dobrze wyrestować. Czech nie wydaje jednak wyroków, po prostu głośno myśli. A jednak to kolejny przykład na to, jak wraz z postępem technicznym ewoluuje wspinanie.

Czy Change, pięćdziesięciometrowe monstrum pokonujące dach jaskini Hanshelleren, nadal pozostaje pierwszym 9b+ na świecie? W taki sposób, w jakim zrobił drogę autor, z pewnością tak. Jeśli ktoś pokusiłby się o powtórzenie jej wzorem Czecha – szacun! Tyle że o „masochistyczne” ciągoty w sportowym wspinaniu trudno dziś kogokolwiek podejrzewać. Bo jeśli da się łatwiej, dlaczego robić inaczej. A zatem dwie wyceny? O tym też już dywagowano. Więc może jednak przecena? Trudno o jednoznaczną odpowiedź. Sam Adam twierdzi, że ponieważ nie przeszedł jej z nakolannikami i nowym patentem, nie może z całą pewnością stwierdzić, że nie jest to nadal 9b+.

W tym miejscu trzeba podkreślić, że każdy kolejny powtarzający robił drogę z nakolannikami. Megos zabrał ze sobą jeden, a po przejściu (2024) napisał:

(…) Chciałbym jeszcze raz podkreślić (sic), jak wizjonerskim osiągnięciem było dla Adama Ondry wytyczenie tej drogi 12 lat temu. Nie zapominajcie, że korzystałem z filmów wideo i wszystkich nowych patentów, co mi bardzo pomogło. Jeśli, tak jak Adam, nie masz pewności, czy to zadziała, to taki projekt może się wydawać na początku kompletnie niemożliwy do zrobienia. Jego przejście było naprawdę niesamowite!

Z kolei Leo Bøe:

Miesiące wysiłków, które przerodziły się wczoraj w emocje, kiedy wreszcie sięgnąłem łańcucha. Jestem niesamowicie dumny i czuję ulgę!!! Wyciągnąłem z tego doświadczenia tak wiele wspaniałych lekcji, bo przekroczyłem swoje granice – mentalne i fizyczne.

Change 9b+, Flatanger, 2012

2012 – Adam Ondra (pierwsze przejście)
2020 – Stefano Ghisolfi (9b+)
2022 – Seb Bouin (sugestia 9b/b+)
2024 – Alex Megos (sugestia 9b/b+)
2024 – Jorge Díaz-Rullo (sugestia 9b/b+)
2025 – Leo Bøe (9b+?)

La Dura Dura 9b+, Oliana, 2013

W 2013 roku Adam Ondra poprowadził kolejne 9b+, La Dura Dura w Olianie (projekt obił i otworzył Chris Sharma, który niedługo później zrobił pierwsze powtórzenie). Więcej o drodze przeczytacie w rozmowie z Adamem. Czech przyznał, że katalońska linia wydała mu się nawet trudniejsza od Change. Do dziś zresztą nie doczekaliśmy się trzeciego przejścia.