Badanie UIAA: spadek wytrzymałości uprzęży na skutek ekspozycji na promieniowanie UV

UIAA opublikowało wyniki badań i zalecenia dotyczące używania uprzęży kanioningowych (UIAA Safety Alert & Advice: Canyoning Harnesses). Wnioski z tej analizy mogą przydać się również wspinaczom, których uprzęże często mokną, na przykład podczas wspinaczki zimą w górach.

Niebezpiecznie zużyta uprząż do kanioningu (źródło: UIAA)

***

Zgłoszone przypadki awarii uprzęży

W okresie pomiędzy lipcem 2017 roku a grudniem 2018 roku doszło do szeregu awarii uprzęży do kanioningu (różnych marek i modeli). Incydenty miały miejsce we Francji oraz na francuskiej wyspie La Réunion, gdzie kanioning jest popularną atrakcją turystyczną.

Na szczęście obyło się bez poważnych wypadków, problem stał się jednak na tyle zauważalny, że zgłoszono go do UIAA. W odpowiedzi Federacja utworzyła zespół, w którego skład weszli producenci, kluby alpejskie i laboratoria. Przeprowadzono obszerne badania nad długoterminową wydajnością uprzęży używanych w środowisku kanionów. Wstępne wyniki zostały przedstawione w lipcu 2023 roku. W najnowszym artykule UIAA opisuje proces testowania, wyniki, wnioski i porady dla osób uprawiających kanioning.

Cele badania

• Sprawdzenie, zgodnie z normą EN 12277/UIAA 105, wytrzymałości punktów wpięcia oraz pasów kilku zużytych uprzęży. Wytrzymałość niektórych z nich wykazała poważny spadek, nawet do 10% wartości początkowej w okresie trzech do czterech lat. Taka utrata wytrzymałości nie występowała w przypadku aktywności „suchych”, czyli wspinaczki skalnej i alpinizmu.
• Sprawdzenie utraty wytrzymałości w miarę starzenia się różnych taśm, używanych do produkcji uprzęży, zarówno w komorach testowych UV, jak i w terenie. Uprzęże są obecnie wykonywane z poliamidu, poliestru oraz dyneemy.

Wyniki podsumowano w tabeli – spadek wytrzymałości różnych typów taśm używanych do produkcji uprzęży kanioningowych w czasie:

W badaniu przyjęto, że jeden dzień odpowiada siedmiu godzinom używania uprzęży.

źródło: UIAA

Główne wnioski

• Poliester jest mniej wrażliwy na starzenie pod wpływem UV niż poliamid i dyneema.
• Przeprowadzone testy pokazują, że nie ma korelacji pomiędzy odbarwieniem tekstyliów a utratą wytrzymałości. Dla użytkownika nie jest więc możliwe ocenienie stopnia utraty wytrzymałości jedynie poprzez badanie wizualne.
• Taśmy, które są ekstremalnie osłabione przez silną ekspozycję na promieniowanie UV, mogą nie wykazywać żadnego odbarwienia.
• Połączenie starzenia pod wpływem promieniowania UV z innymi czynnikami starzenia, takimi jak ścieranie, wielokrotne zginanie w punkcie wpięcia itp., może wyjaśniać awarie zaobserwowane w uprzężach w latach 2017–2018. Elementy tych uprzęży, które uległy uszkodzeniu, były wykonane z poliamidu, materiału silnie podatnego na starzenie pod wpływem promieniowania UV.

Zalecenia

W związku z powyższym UIAA zdecydowanie zaleca:

• Ściśle przestrzegać instrukcji użytkowania producenta.
• Ściśle przestrzegać zaleceń producentów dotyczących częstotliwości kontroli oraz kryteriów wycofania z użycia (należy zapoznać się z instrukcjami użytkowania dołączonymi do każdej uprzęży lub dostępnymi na stronach internetowych producentów).
• Nie suszyć uprzęży poprzez wystawianie jej na działanie wysokich temperatur. Używać osuszacza powietrza lub suszyć sprzęt powoli w wentylowanym i ciemnym pomieszczeniu. Nigdy nie przechowywać ani nie suszyć uprzęży kanioningowej na dachu samochodu, za szybą itp.
• Przestrzegać zaleceń producentów dotyczących zużywania sprzętu przez przecieranie.
• W przypadku intensywnego użytkowania mieć na uwadze dane zawarte w powyższej tabeli (nie przekraczać limitu dni).
• Wycofać z użycia uprząż z naderwanymi lub postrzępionymi taśmami albo z zardzewiałą/zdeformowaną klamrą regulacyjną (przykłady poniżej).

źródło: UIAA

Wspinacze i alpiniści powinni wyciągnąć z badań i zaleceń UIAA własne wnioski. Choć ich uprzęże nie mokną tak często i nie są tak regularnie suszone, warto pamiętać, by mimo to nie suszyć ich bezpośrednio na słońcu i w bezpośredniej bliskości silnych źródeł ciepła. Warto też przypomnieć sobie jak długo używamy niektórych taśm z poliamidu i dyneemy. Oczywiście sprzęt należy również regularnie sprawdzać i pilnować okresu żywotności, podawanego zazwyczaj w instrukcji producenta.

Więcej na ten temat, dogłębnie i szczegółowo, pisał dla nas niedawno Bogusław Kowalski, Instruktor Alpinizmu PZA, Kontroler ŚOI Petzl oraz Biegły sądowy w zakresie wypadków górskich, wspinaczkowych i w pracy na wysokości:

• Skontroluj swój sprzęt wspinaczkowy: mini-poradnik

Źródło: UIAA