Bezpieczeństwo na ściankach. Zalecenia dla dysponentów ścianek wyposażonych w automaty asekuracyjne

Zespół ds. poprawy bezpieczeństwa na ściankach wspinaczkowych wyposażonych w tzw. automaty asekuracyjne powstał spontanicznie po zakończonym tragicznie wypadku na ścianie Makak w Warszawie. Ostatecznie, pomimo większej liczby zgłoszeń do pracy, zespół utworzyło 5 osób. W kolejności alfabetycznej w skład zespołu weszli: Marcin Kantecki, Andrzej Makarczuk, Marek Płonka, Adam Pustelnik i Wojtek Święcicki, który podjął się koordynacji pracy zespołu. Trzy z wymienionych osób pracują na co dzień jako instruktorzy na ściankach wspinaczkowych: w Warszawie, w Łodzi oraz w Oslo. Raport składa się z dwóch części: organizacyjnej i technicznej. Naszym zdaniem w pierwszej kolejności należy zadbać o regulacje typu organizacyjnego. W dalszej – przedstawimy nasze uwagi o charakterze technicznym.

***

Organizacja strefy z automatami

O ile jest to możliwe, strefa z automatami powinna być wydzielona od innych stref ze względu na odmienną specyfikę zastosowanej asekuracji. Na ścianie w strefie automatów nie powinno być dróg do prowadzenia i do wspinaczki na wędkę. Na ścianie powinny znajdować się zamontowane na stałe ekspresy, pomyślane wyłącznie jako sposób asekuracji w sytuacjach wyjątkowych. Instrukcja korzystania z dróg w strefie automatów powinna wyraźnie informować o zakazie wspinania na prowadzeniu oraz informować o przeznaczeniu zainstalowanych na ścianie ekspresów.

Rozmieszczenie automatów

Urządzenia do asekuracji powinny być usytuowane w sposób czytelny wobec poprowadzonych/przygotowanych linii wspinaczkowych, aby nie powstawał chaos, a zwłaszcza kolizja z sąsiednimi drogami. Należy wyeliminować możliwość wspinaczki po sąsiednich drogach wobec kierunku wyznaczonego przez zainstalowany automat. Należy czytelnie oznaczyć tory wspinaczkowe obsługiwane odnośnymi automatami asekuracyjnymi.

Wybór i wykorzystanie dróg

Trudność dróg wynikająca ze sposobu ich zaprojektowania powinna być wyraźnie oznaczona. Drogi treningowe nie powinny znajdować się pomiędzy drogami dla początkujących lub mało wprawnych użytkowników ścianki. Na każdym torze wspinaczkowym powinna znajdować się bardzo łatwa droga, dająca szansę bezpiecznego zejścia w przypadku pomyłki.

Sposób przypięcia się do automatu

Zasłonięcie chwytów i stopni przez płachtę ma uniemożliwiać wspinaczkę na danej linii bez asekuracji. Przypinanie się wspinacza do asekuracji musi być zgodne z instrukcją dostosowaną do danego typu asekuracji. Instrukcja musi być umieszczona w widocznym miejscu w strefie z automatami.

Wzajemna kontrola

Należy wprowadzać i podtrzymywać zwyczaj wzajemnej kontroli pod kątem bezpieczeństwa, nawet jeśli osoby wspinające się w strefie automatów się nie znają. Zerkanie na to co robią inni oraz reakcja zwrotna od innych użytkowników ścianki może znacząco zwiększyć bezpieczeństwo!

Szkolenie

Powinno być prowadzone przez osoby znające się na szkoleniu, czyli przez licencjonowanych instruktorów albo osoby, którym dysponent ścianki nadał tytuł i uprawnienia instruktora ściankowego. Szkolenie nie powinno trwać krócej niż 45 minut i powinno zawierać część praktyczną trwającą co najmniej połowę czasu szkolenia. Osoba przeszkolona i sprawdzona pod kątem umiejętności praktycznych ma otrzymać certyfikat uprawniający do samodzielnego działania w strefie automatów.

Certyfikat

Powinien być dokumentem imiennym, ważnym maksymalnie przez pół roku, licząc od daty szkolenia. Certyfikat powinien wygasać niezależnie od aktywności posiadacza, nawet jeśli często przychodzi na ściankę. Certyfikat może być cofnięty w trybie natychmiastowym, jeśli jego posiadacz zachowuje się w sposób nieodpowiedni, a zwłaszcza niebezpieczny dla siebie i innych.

Nadzór

Wskazane jest aby w strefie z automatami przebywała na stałe osoba sprawująca nadzór nad bezpieczeństwem. Dysponent ściany powinien powierzać tę funkcję osobom dobrze przeszkolonym i świadomym swojej roli. Osoby wyznaczone do nadzoru mają obowiązek tłumaczyć, wyjaśniać, dyscyplinować oraz energetyzować użytkowników ścianki, a także w uzasadnionych przypadkach odbierać/zawieszać certyfikaty.

Multimedia

Jeśli jest to możliwe, w strefie z automatami powinien być zamontowany duży ekran, za którym będą wyświetlane w tzw. pętli filmy instruktażowe. Należy rozważyć, czy nowo przeszkolony posiadacz certyfikatu nie powinien dostawać materiałów szkoleniowych np. w postaci pendrive’a z filmami szkoleniowymi.

Aura

Na wielu ściankach panuje atmosfera wesołego miasteczka. Hałas, głośna muzyka, chaos organizacyjny oraz brak reguł i dyscypliny zwiększają ryzyko wypadku. Popularne są hasła, że wspinanie jest bezpieczne, że wspinaczka jest zabawą i rekreacją, które stwarzają wrażenie, że nic złego się nie wydarzy. Całkowicie zapomniano o słowie grawitacja, jakby ciążenie ziemskie nie występowało na ściance. Tymczasem każdy upadek może doprowadzić do obrażeń, kalectwa lub śmierci! Postulujemy, aby eksponować hasła, że wspinanie jest niebezpieczne, że wymaga rozwagi, kompetencji oraz odpowiedzialności.

Rejestracja wydarzeń

Dysponent ścianki powinien prowadzić rejestr wydarzeń/sytuacji zgłoszonych przez osoby nadzorujące. Zdarzenia powinny być analizowane i regularnie omawiane z personelem. Wnioski powinny być sformułowane na piśmie, a ewentualne wytyczne wdrażane bez zbędnej zwłoki. Dysponent ścianki powinien wykorzystywać zgromadzone notatki podczas szkoleń wewnętrznych dla personelu ściankowego.

11 listopada 2025
Łódź, Oslo, Warszawa