Apel wspinaczy w sprawie etyki oraz rzetelności w relacjonowaniu dokonań górskich

Jako osoby działające w górach wysokich postanowiliśmy zająć stanowisko w sprawie, która dotyczy etyki oraz rzetelności w relacjonowaniu dokonań górskich przez ich autorów i autorki. Od pewnego czasu kwestia ta na nowo rozgorzała w naszym środowisku, a wywołały ją rozpowszechniane przez Dorotę Rasińską-Samoćko relacje dotyczące jej wypraw. Treści, które przekazuje ona w wywiadach, podczas prelekcji oraz w mediach społecznościowych, zarówno opinię publiczną, jak i przedstawicieli mediów wprowadzają w błąd.

***

Co do zdobycia przez Dorotę Rasińską-Samoćko Korony Himalajów i Karakorum nie mamy wątpliwości – jako pierwszej Polce, która tego dokonała, należą się jej uznanie i gratulacje. Problem tkwi w przekazach informujących, jak wyglądały jej wejścia na ośmiotysięczne szczyty, i właśnie wobec tej kwestii nie możemy pozostać obojętni. Dorota była informowana o naszych zastrzeżeniach, nie wywołało to jednak oczekiwanego skorygowania jej opowieści.

Nieprawdą jest – jak mówi o sobie Dorota – że została piątą na świecie kobietą, która zdobyła Koronę Himalajów i  Karakorum. Zanegowała to między innymi nasza zmarła niedawno himalaistka Krystyna Palmowska, konsultująca się w tej sprawie między innymi z Eberhardem Jurgalskim z Niemiec, od dawna ewidencjonującym wejścia na ośmiotysięczniki. Z informacji przesłanych przez Krystynę jasno wynika, że Dorotę we wspomnianym rankingu można wpisać dopiero na miejscach 10-16 (rozrzut wynika z faktu, że tego samego dnia wejście na ostatni ośmiotysięcznik, Sziszapangmę, i tym samym kompletowanie swojej Korony zakończyło aż siedem kobiet).

Dorota mija się także z prawdą, mówiąc, że jest pierwszą kobietą na świecie, która zdobyła Koronę Himalajów i Karakorum oraz Koronę Ziemi, ponieważ rok wcześniej takim osiągnięciem mogła pochwalić się Meksykanka Viridiana Álvarez Chávez. Podobny zarzut dotyczy rzekomego rekordu świata Doroty w wejściu na 7 ośmiotysięczników w czasie 3 miesięcy – jest to „konkurencja” wykreowana przez nią samą prawdopodobnie w celach marketingowych, ale jeśli nawet taką konkurencję uznać, to i tak Dorota nie jest w niej rekordzistką, ponieważ dokładnie w tym samym okresie Norweżka Kristin Harila zdobyła aż dziewięć ośmiotysięczników. Wątpliwość budzi również używanie wobec własnej osoby określeń „Speed Lady” i „Iron Lady” – w rzeczywistości Doroty nikt tak w środowisku nie nazywa, a himalaistki z innych krajów są tym faktem wręcz zdziwione, twierdząc, że wydolność znanej im z wypraw koleżanki nie stoi w tym gronie na jakimś nadzwyczajnym poziomie.

To co jednak nas, himalaistów, szczególnie zaskakuje, to wypowiedzi Doroty, w których podkreśla, że jej wyprawy odbywały się „bez udziału komercyjnego teamu”, podczas gdy w rzeczywistości organizowała je największa górska agencja Seven Summit Treks, zabezpieczająca całe wejście, logistykę, namioty, butle z tlenem, wyżywienie, przewodników, tragarzy, wniesienie sprzętu itp. Jeśli agencja zapewnia wszystko od początku do końca, jest to jak najbardziej komercyjna wyprawa, co należy odróżnić od sportowego stylu, o którym w tym przypadku w ogóle nie ma mowy. Być może Dorota myli komercyjność z działaniami sponsorskimi, ale również często twierdzi, że jeździ na wyprawy bez wsparcia sponsorów, zaraz potem dziękując firmom i instytucjom, od których otrzymała pomoc finansową i sprzętową. Rażą też informacje, w których Dorota informuje, że wspinała się „samotnie” i że używała tlenu dopiero od ostatniego obozu, choć i to jest nieprawdą.

Nasze zarzuty wobec Doroty dotyczą także przekazów o jakoby przeprowadzonych przez nią akcjach ratunkowych (nikt tego nie potwierdza, chyba że inaczej definiujemy pojęcie „akcja ratunkowa”) czy „otwieraniu drogi”, co uderza w Szerpów, którzy faktycznie się tym zajmowali. Nie możemy też zgodzić się z określaniem się Doroty w jej postach mianem „legendy” czy akceptowaniu w wywiadach konstatacji w stylu: „Żadna Polka nie osiągnęła w himalaizmie tyle, co Dorota” (wywiad w Onet.pl z dnia 1.08.2025). Uważamy to za duże nadużycie, zwłaszcza że zdobywanie ośmiotysięczników w obecnych czasach zdecydowanie różni się od dokonań pionierów polskiego himalaizmu, niezaprzeczalnych legend.

Zwracamy uwagę, że styl przejścia wspinaczkowego ma ogromne znaczenie. W rzeczywistości zdobywanie przez Dorotę ośmiotysięczników to ewidentny przykład komercyjnych wypraw:

• wszystkie szczyty zostały zdobyte z wykorzystaniem infrastruktury agencji (namiotów, poręczówek, prowiantu itp.),
• wszystkie zostały zdobyte z personalnym wsparciem Szerpy lub Szerpów (Dorota nie weszła na żaden ośmiotysięcznik samotnie lub z innym wspinaczem niebędącym Szerpą),
• wszystkie zostały zdobyte ze wspomaganiem tlenem w butlach (wniesionym na górę przez Szerpów),
• nie ma żadnych potwierdzeń, że Dorota otwierała jakiekolwiek drogi górskie w sezonie jako pierwsza.

Uważamy, że podawanie nieprawdziwych lub zmanipulowanych informacji jest nie w porządku zarówno w stosunku do opinii publicznej, jak i do innych wspinaczy, tym bardziej, że taki nierzetelny przekaz jest często bezrefleksyjnie powielany przez różne media. Liczymy na to, że nasza górska koleżanka dostosuje swoje relacje do faktów, i mamy nadzieję, że będzie w dalszym ciągu realizowała swoje wyprawowe plany, zwłaszcza że jej osiągnięcia nie potrzebują żadnych ubarwień, by zostały docenione. Zależy nam, aby wartości takie jak etyka, prawdomówność i rzetelność przekazu wciąż były kręgosłupem ludzi gór.

Magdalena Arcimowicz
Agnieszka Bielecka
Leszek Cichy
Aleksandra Dzik
Janusz Gołąb
Piotr Krzyżowski
Aleksander Lwow
Marcin Miotk
Anna Okopińska
Adam Bielecki
Ryszard Pawłowski
Oswald Rodrigo Pereira
Monika Witkowska
Bartosz Ziemski