Zmarł Krzysztof Zdzitowiecki „Pomurnik” (1939-2025)

Smutna wiadomość – zmarł Krzysztof Zdzitowiecki „Pomurnik”. Rocznik 1939, wszechstronny taternik, alpinista, himalaista, polarnik i grotołaz, należący do ścisłej polskiej czołówki w latach 60. i 70. ubiegłego wieku. A także naukowiec-biolog, profesor doktor habilitowany, specjalista od parazytologii zwierząt, autor wielu uznanych w świecie prac naukowych.

Swoją przygodę z Tatrami rozpoczął w 1958 roku. Początkowo zajmował się głównie speleologią – np. w 1961 roku dotarł do „klasycznego dna” Jaskini Śnieżnej (głębokość 620 m), wraz z Januszem Onyszkiewiczem i Bernardem Uchmańskim. Po tym okresie wspinał się już w skałach i został jednym z czołowych polskich taterników.

Tak wspominał te początki w wywiadzie dla wspinanie.pl, przeprowadzonym przez Janusza Kurczaba:

Moje pierwsze przygody związane z górami miały miejsce w Tatrach, w Zakopanem, gdzie jeździłem na narty. Zresztą jeździłem słabo i niespecjalnie się do tego przykładałem. Natomiast pierwszy mój wyjazd naprawdę turystyczny, związany z przechodzeniem szlaków tatrzańskich, miał miejsce w 1955 roku. […]

Tak więc, początkowo chodziłem tylko po jaskiniach. Moja matka, dosyć obeznana z górami, chociaż oczywiście nie wspinaczkowo, prosiła mnie, żebym się nie wspinał, ale po jaskiniach mogę chodzić. I początkowo tak było (w tym czasie zapisałem się do warszawskiego Speleoklubu), ale w 1959 roku, po zakończeniu obozu jaskiniowego, jeden z jego uczestników Jerzy Ekel, który się trochę wspinał, zaproponował, że możemy się razem powspinać na Hali Gąsienicowej. I to właśnie on nadał mi pseudonim „Pomurnik”.

Wzięło się to z tego, że obrączkowałem ptaki i wypatrzyłem, że gdzieś w ścianie blisko Jaskini Wysokiej może być gniazdo pomurników. Dla mnie to było ciekawe, bo jak dotychczas nikt nie zdołał zaobrączkować pomurnika. Ja też nie zdołałem – ściana była zbyt trudna. Ale następnego dnia była kiepska pogoda i wszyscy zostaliśmy w schronisku na Ornaku. Zaczęła się wtedy stara zabawa taternicka – wspinanie się po ścianach schroniska. Kiedy zacząłem się wspinać po ścianie, a że jakoś mi to nie najgorzej szło, Jurek Ekel stwierdził: „o, ty się wspinasz jak pomurnik”. Od tej chwili zaczął się do mnie zwracać per „Pomurnik”. Przy tym robił to na tyle konsekwentnie, ze inni jakoś to przejęli. I tak zostałem „Pomurnikiem”.

Pomurnik brał udział w jednym z najważniejszych przejść w tamtym okresie – w 1962 roku wraz z Eugeniuszem Chrobakiem, Januszem Kurczabem i Andrzejem Heinrichem dokonali pierwszego przejścia Filara Kazalnicy Mięguszowieckiej (VI A3). Autorzy poświęcili ją Janowi Długoszowi, który zginął parę dni przed tą wspinaczką. W tym samym roku Krzysztof w zespole z Andrzejem Mrozem przeszli Drogą Studnički (V+/VI+) na Galerii Gankowej. Samotnie przeszedł grań wokół Morskiego Oka oraz pokonał Drogę Długosza na Kazalnicy. Zrobił również – z Jurkiem Hirszowskim – pierwsze powtórzenie drogi na Młynarczyku (środkiem wschodniej ściany – W. Biederman, J. Kurczab i M. Pogorzelski).

W 1962 roku dokonał również 5. pierwszych przejść, w tym właśnie Filar Kazalnicy, także wschodniej ściany Mięguszowieckiego Szczytu (z Kurczabem) oraz północno-wschodniej Wielkiego Młynarza, północno-wschodniej Mięguszowieckiego Szczytu Pośredniego z Andrzejem Heinrichem i Tadeuszem Łaukajtysem i południowej Mięguszowieckiego Szczytu z Jackiem Woszczerowiczem.

Nie mam żadnych wątpliwości, że w momencie przejścia Filara Kazalnicy było to dla mnie największe osiągnięcie, jeśli chodzi o wspinaczki tatrzańskie. Zrobiłem później wprawdzie parę trudniejszych dróg od Filara Kazalnicy, ale Filar uważany był za przeskoczenie pewnego etapu i ja się z tym zgadzam.

Od 2. połowy lat 60. wspinał się również w wyższych górach. W Alpach przeszedł m.in. Drogę Dülfera na Fleischbanku w masywie Wilder Kaiser (1964, pierwsze polskie przejście), północno-wschodnią ścianę Finsteraarhornu (1967 z Kazimierzem Głazkiem, Drogą Hasslera z nowym wariantem), północny filar Pointe Young na Grandes Jorasses (1968, z Andrzejem Heinrichem i Henrykiem Furmanikiem) i północną ścianę Matterhornu (1971, z Andrzejem Wiluszem i Zygmuntem Kieńciem, Drogą Bonattiego). W Kaukazie wszedł w 1978 na Uszbę Filarem Schmaderera oraz zdobył Szcheldę Drogą Czeską.

W moim pojęciu najlepszą drogą typu alpejskiego, jaką robiłem, był Filar Schmaderera na Uszbie. Był to rok 1978, a moim partnerem był Tadeusz Preyzner. Drugą wielką drogą, jaką robiłem w sąsiedztwie i w tym samym roku, również z Tadziem Preyznerem, było pierwsze powtórzenie Drogi Czeskiej na Szcheldzie. Ponieważ Rosjanie jeszcze nie przechodzili tej drogi, na wszelki wypadek wycenili ją na 5A. Ja jednak stwierdziłem, że to jest 5B i to „świszczące”.

W latach 70. brał udział w wyprawach w góry wysokie – wspinał się w Pamirze, Hindukuszu i w Karakorum. W 1972 roku wraz z Janem Holickim-Szulcem i Januszem Kurczabem poprowadził nową drogę południowo-zachodnią ścianą na Noszaka. W 1974 zdobył Drogą Borodkina Szczyt Komunizmu (obecnie Szczyt Ismaila Samaniego), ponownie na ten szczyt wspiął się w 1981 roku wraz z Ryszardem Pawłowskim – zespół dokonał 3. przejścia Drogi Ukraińskiej.

Krzysztof jest również zdobywcą dziewiczych szczytów na Alasce, w Kanadzie. W latach 1977-1979 brał udział w 6 wyprawach na Antarktydę. Pomagał przy założeniu Polskiej Stacji Antarktycznej im. Henryka Arctowskiego. W kolejnych wyprawach uczestniczył w 1995 oraz 2007 roku. W ramach tych wyjazdów dokonał wejść na dziewicze szczyty w pobliżu polskiej stacji.

Byliśmy tam w 1976 roku, ale tylko na terytorium Kanady, w Górach Św. Eliasza. Kierownikiem wyprawy Klubu Wysokogórskiego Warszawa był Benek Uchmański, natomiast ja się wspinałem z Janem Serafinem. Zrobiliśmy pierwsze wejścia na Mount Bering (ok. 3550 m) oraz na mniej wybitny szczyt zwornikowy, któremu nadaliśmy nazwę Cornice Peak (ok. 3600 m). Weszliśmy też razem z Marcinem Zachariasiewiczem na trabanta Mount St. Elias zwanego Windy Peak (ok 4120 m.). W rejon Gór Św. Eliasza dostaliśmy się helikopterem, który wysadził nas na lodowcu Seward, natomiast do cywilizacji wracaliśmy na piechotę. Przejście około 200 km trwało kilka dni.

Ważnym okresem w jego działalności były oczywiście wyprawy w Karakorum. Pomurnik brał udział w 1975 roku w akcji górskiej na Gasherbrumach pod kierownictwem Wandy Rutkiewicz. Wszedł wtedy wraz z Januszem Onyszkiewiczem i Leszkiem Cichym na Gasherbrum II. Było to nie tylko dopiero 3. wejście w ogóle (1. polskie na szczyt ośmiotysięczny!), ale również dokonane częściowo nowym terenem. Kilka dni później z Wandą Rutkiewicz, Januszem Onyszkiewiczem i Alison Chadwick-Onyszkiewicz wszedł na dziewiczy wierzchołek Gasherbrum III (7952 m).

Ostatnie moje wspinaczki miały miejsce zimą 2006 roku. Później stan zdrowia już nie pozwolił mi na zabawy w terenie trudnym. Kondycja też gwałtownie uległa pogorszeniu, wobec tego chodziłem wyłącznie turystycznie po polskich Tatrach Zachodnich, aż do ubiegłego roku, kiedy i z tego musiałem zrezygnować.

Działał również aktywnie na rzecz środowiska wspinaczkowego. W latach 1970-1972 był prezesem Koła Warszawskiego Klubu Wysokogórskiego. Przez 30 lat (do 1993) był instruktorem taternictwa. Jest autorem licznych publikacji, m.in. artykułów w „Taterniku” oraz współautorem podręcznika Alpinizm pod redakcją M. Popki.

Został odznaczony Brązowym i Złotym Krzyżem Zasługi, a także brązowym i złotym medalem „Za Wybitne Osiągnięcia Sportowe”. Był członkiem honorowym PZA.

Redakcja składa wyrazy współczucia rodzinie i przyjaciołom

***

Pogrzeb Pomurnika odbędzie się we wtorek (22.07), o godzinie 13:00, w Domu Przedpogrzebowym na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach. Po ceremonii nastąpi złożenie urny w kolumbarium.

Źródło: własne, Wikipedia

***

Cały, niezwykle cenny wywiad Janusza Kurczaba z Krzysztofem możecie przeczytać tutaj: Z Krzysztofem „Pomurnikiem” Zdzitowieckim rozmawia Janusz Kurczab