Wystawa „Spojrzenie z góry. Archiwum Wandy Rutkiewicz” od 16 listopada w Muzeum Śląskim

Wanda Rutkiewicz zaginęła 31 lat temu na Kanczendzondze. Przez 30 lat archiwum domowe Wandy pozostawało w ukryciu. Na początku zbiorem zdjęć, negatywów, slajdów opiekował się i dbał o nie brat Wandy, Michał Błaszkiewicz. Po jego śmierci, dzięki pomocy siostry Wandy, Janiny Fies, archiwum było przechowywane przez filmowców (pod wodzą reżyserki Justyny Tafel), którzy pracują nad filmem fabularnym o Rutkiewicz. Jednak dopiero praca nad filmem dokumentalnym o wybitnej himalaistce, w reżyserii Elizy Kubarskiej, spowodowała, że materiał trafił do digitalizacji. W dniach 16.11.2023 – 31.03.2024 w Muzeum Śląskim prezentowana będzie wystawa „Spojrzenie z góry. Archiwum Wandy Rutkiewicz”. Wernisaż odbędzie się 15 listopada o godzinie 18.00.

***

Na wystawie zaprezentowane zostaną niepublikowane zdjęcia autorstwa Wandy Rutkiewicz, która nie tylko była pionierką himalaizmu kobiecego w Polsce, ale również wspaniałym fotografem i filmowcem. Materiał fotograficzny był realizowany przez Wandę od początku jej wypraw, m.in ze zdobycia Everestu w 1978 roku.

Są to fotografie prywatne, wykonane na własny użytek, pejzażowe, często ukazujące zmienność warunków panujących w górach wysokich – zamiecie, lawiny, burze śnieżne. Fotografie jej autorstwa prezentowane w Muzeum Śląskim doskonale odzwierciedlają wrażliwość, kolory i piękno miejsc, w których się wspinała.

(fot. Wanda Rutkiewicz)

Oprócz zdjęć, które po raz pierwszy zaprezentowała dr Katarzyna Gębarowska podczas Vintage Photo Festival – Międzynarodowego Festiwalu Miłośników Fotografii Analogowej w 2022 roku w Bydgoszczy, na wystawie będzie można zobaczyć także pamiątki i rzeczy związane z Wandą oraz krótki dokument audiowizualny, który specjalnie dla Muzeum realizuje Eliza Kubarska. W trakcie spotkania z reżyserką dowiemy się, jak wygląda jej praca nad dokumentalnymi filmami górskimi. Wiele obrazów autorstwa Elizy Kubarskiej zostało docenionych w międzynarodowych konkursach filmowych, a sama autorka jest laureatką prestiżowej nagrody Alliance for Mountain Film Grand Prize 2023 – międzynarodowego wyróżnienie przyznawanego twórcom filmów górskich za wyjątkowy wkład w historię kina górskiego.

Dzięki zaproszonym gościom oraz partnerom wystawy ekspozycja została dopełniona ciekawymi spotkaniami, wykładami, a także pokazami teatralnymi i filmowymi. Planowane jest m.in. spotkanie z Bartkiem Bargielem, który jako fotograf, filmowiec, operator drona towarzyszył swojemu bratu Andrzejowi Bargielowi podczas pierwszego w historii zjazdu na nartach z ośmiotysięcznika.

(fot. Wanda Rutkiewicz)

Tatrzański Park Narodowy w ramach działań partnerskich przygotuje ofertę dla dzieci na czas ferii zimowych. Edukatorzy poprowadzą zajęcia, podczas których najmłodsi dowiedzą się, jak przygotować się do wycieczki górskiej, jak chronić Tatry i dbać o niezwykłą przyrodę tatrzańską.

Na spotkaniu z Janek Krzysztofem – Naczelnikiem TOPR – dowiemy się, jak oceniać ryzyko wyjścia w góry, a Janusz Borowiec –twórca gdańskiej marki Majesty – opowie o ekoodpowiedzialności i ekomanifeście przyświecającym marce, która jest liderem w produkcji nart freeridowych oraz organizatorem konkursu Skis Re//Defined. Celem konkursu jest promowanie idei upcyklingu, czyli nadawania drugiego życia zużytym nartom, aby produkt nie był cenniejszy od wykorzystanych do jego produkcji surowców. Uczestnicy konkursu, prezentując swoje pomysły z zakresu wzornictwa użytkowego, przyczyniają się do zmniejszenie zużycia surowców naturalnych oraz maksymalnego ograniczenia odpadów. Podczas wystawy „Spojrzenie z góry. Archiwum Wady Rutkiewicz” obok kas w Muzeum Śląskim zostanie także zaprezentowanych dziesięć obiektów pokonkursowych, które zdobyły nagrody i wyróżnienia w dotychczasowych dwóch edycjach Skis Re//Defined.

Pajak, rodzinna firma z Bielska-Białej, która otrzymała w tym roku nagrodę główną w kategorii produkt w konkursie Śląska Rzecz za śpiwór Radical 16H (dzięki uprzejmości firmy Pajak śpiwór zostanie przekazany do kolekcji Muzeum Śląskiego w Katowicach), przygotuje dla zwiedzających limitowane koszulki z unikatowym zdjęciem z wystawy (koszulki będą dostępne w sklepiku muzealnym). W trakcie trzech spotkań z Wojtkiem Kłapcią, specjalistą w dziedzinie wzornictwa przemysłowego i wykorzystania puchu w Pajaku, będziemy rozmawiać o nowych trendach i technologiach we wzornictwie przemysłowym w branży outdoor oraz o tym, jak te działania i aktywności wpływają na środowisko naturalne. Uczestnicy spotkań będą mogli spróbować swych sił w zawodach pakowania śpiwora na czas, a na tych, którzy zdobędą najlepszy wynik, czekać będą nagrody rzeczowe od naszego partnera.

W Muzeum Śląskim odbędą się również gościnne pokazy monodramu „Wanda” Teatru Polskiego w Bielsku-Białej, w reżyserii Marii Sadowskiej i Joanny Grabowieckiej. Spektakl, który swą premierę miał w 2017 roku, a grany jest do dziś, został stworzony z zamysłem adaptacji i możliwości odgrywania na deskach różnych teatrów i w miejscach wydarzeń. Do tej pory udało się zaprezentować monodram z rewelacyjną rolą Anity Janci-Prokopowicz, która wciela się w postać Wandy Rutkiewicz, tylko w schronisku PTTK Pasterka, w sercu Parku Narodowego Gór Stołowych, oraz w Teatrze Witkacego w Zakopanem. Nie zabraknie także oprowadzań kuratorskich. Pełny program wydarzeń znajdą Państwo na stronie: muzeumslaskie.pl/nowa-wystawa-czasowa-spojrzenie-z-gory-archiwum-wady-rutkiewicz-juz-od-16-listopada.

Szczególne podziękowania dla Pani Janiny Fies, siostry Wandy Rutkiewicz, za udostępnienie zdjęć z jej archiwum.

Kuratorki: dr Katarzyna Gębarowska, Beata Lisicka
Współpraca: Eliza Kubarska

Partnerami wystawy są: Muzeum Sportu i Turystyki w Warszawie, Tatrzański Park Narodowy, Polski Związek Alpinizmu, Teatr Polski w Bielsku Białej, Pajak, Fundacja Wielki Człowiek.