Nowość w Master Topo: Zadni Mnich, największa iglica w Tatrach

Ukazał się kolejny foto-przewodnik Master Topo. Tym razem Grzegorz Głazek opisał z dbałością o detale, wszystkie drogi wiodące na Zadniego Mnicha (2172 m).

***

Jak wiele z poprzednich zestawów z serii „Ściany Tatr”, niniejsze topo składa się z dwóch arkuszy formatu B3 (34 x 48 cm) w układzie pionowym. Mają one numery 17 i 18 w tej serii i umieszczono na nich widoki z czterech kierunków z liniami dróg, w tym dwa całostronicowe zdjęcia od strony polskiej (ściana północna oraz widok od wschodu, na jednym łącznym ujęciu dający wgląd w główny uskok szczytu i wąską ścianę NE). Dodatkowo zamieszczono trzy mniejsze ujęcia z kierunków SE (główny uskok na wprost) i SSW (ściana południowa), a także bardzo dokładną mapkę szczytu (co jest nowością w serii).

Są to pierwsze wydania i zarazem pierwsze dokładniejsze, duże opracowania fotograficzne ścian Zadniego Mnicha (przedtem jedynie na małych zdjęciach linie wkreślił Maciej Tertelis dla „Gór” z 2008, w tym m. in. jako pierwszy poprawnie pokazał na fotografiach część tajemnic uskoku; zresztą były to fotografie niżej podpisanego; ponadto ściana południowa miała nieduże opracowanie fotograficzne GG już w 2003).

Dla wspinaczy Zadni Mnich stanowi obiekt podrzędny względem Mnicha, co nie jest poprawne w sensie topograficznym, lecz jedynie w przenośni. Jeśli uwzględnić tylko łatwiejsze i popularne ściany Mnicha, północną i pn.-zach., mające około 100 metrów wysokości do szczytu i tylko 65-70 m do Górnych Półek (dopiero poniżej których większość linii się tam różni), to proporcje się wyrównują, gdyż rozpiętość pionowa urwisk Zadniego Mnicha sięga 102 m, a najdłuższych dróg 87 i 98 m.

Drogi wiodące na Zadni Mnich

Zestaw obejmuje wszystkie znane 17 dróg (numeracja łączna na obu topo), jedną kombinację i 2 łatwe trawersy oraz warianty – w tym kilka większych, nadających trudności obranym drogom. Z tego dwie drogi to VII+/VIII- (ze spitami), cztery drogi VI+ do VII (w tym jedna ze spitami, jedna z licznymi hakami i część na własnej), osiem dróg V do VI, do tego jedna ładna linia w solidnym stopniu III, najdłuższa na turni, i dwie II-III.

Szczegóły, nowości

Na topo zlokalizowano osadzone w skale stałe przeloty (z podziałem na ringi i spity, czyli kotwy wklejane z litej stali oraz kotwy z plakietką, osadzane udarowo, a więc mniej trwałe). Uaktualniono, po reekipowaniu w 2018, stan ringów i stanowisk zjazdowych na drodze zachodnią granią i na uskoku. Zaznaczono ok. 30 punktów o dającej się ustalić wysokości w ścianach i na ich obrzeżach. Uporządkowano i dodano szereg nazw oraz określeń formacji z pierwotnych opisów, zwłaszcza z przewodnika WHP, ale nie tylko. Tym samym odbiorcy lubiący opisy słowne „prowadzące” ich przez teren mogą łatwo i jednoznacznie powiązać te opisy z obrazem dróg na obecnym topo.

Lista dróg została poszerzona o dokładne daty oraz nazwiska zdobywców.

Mapka: Istotną nowością w ogóle w serii topo wspinaczkowych jest dokładna poziomicowa mapka szczytu, która ułatwia orientację wśród jego ścian i filarów. Pokazuje ona obszar około 120 m x 110 m w skali 1:1000, z poziomicami co 1 m (czyli z dokładnością 10 razy większą niż np. mapa Rysów i Morskiego Oka z opracowania „Rysy – zestaw topograficzny” – skądinąd ta ostatnia mapa i tak najdokładniej z map zwykłych pokazuje szersze otoczenie Zadniego Mnicha i Mnicha).

Przykłady niedawnych zmian stanu i poznania dróg:

Sytuację w części uskoku i ściany NE zmienił obryw, a właściwie seria obrywów powstałych od piorunów w roku 2013. Po stronie uskoku pioruny spowodowały m. in. odłamanie bloku ze stanowiskiem zjazdowym, ale jeszcze latem 2013 sytuację tę naprawiono, budując nowe stanowisko z dwóch ringów z litej stali, połączonych łańcuchem.

Z dróg łatwiejszych najpopularniejsze są dwie. Zachodnią granią, mającą status zwykłej drogi na szczyt, wybieranej też przez przewodników dla wejść z klientami. Warto podkreślić, że nie jest to droga „nieco trudna” (I), jak podają opisy słowne w obecnie dostępnych przewodnikach (w tym nawet najlepszych dotąd przewodnikach szczegółowych, WHP tom 4, 1951, droga 520 oraz WC tom 8, 2001, droga 38 AD). W rzeczywistości jest to droga poważniejsza i raczej bardziej wymagająca niż droga Przez Płytę na Mnicha (współcześnie II+). W 2018 drogę granią reekipowano, umieszczono na niej 5 ringów i jeden dodatkowy, na samym wierzchołku, niezależny od stanowiska do zjazdu przez główny uskok, którym często zjeżdża się po wspinaczce. Warto dodać, iż wcześniej w połowie wysokości tego uskoku pojawiło się stanowisko z 2 ringów z łańcuchem, blisko krawędzi grani, pozwalające na 2 zjazdy po 20 metrów.

Drugą popularną, a pierwszą drogą ścianową na szczyt jest Filar Porębskiego z 1909 roku. Droga ma wycenę III i kandydowała kiedyś do stopnia IV (np. w przewodniku Chmielowskiego-Świerza z 1925 jako droga 197), ale ostatecznie utrzymała się niższa wycena. Droga należy do piękniejszych i efektownych „trójek”, liczy 3-4 pełne wyciągi. Ma liczne warianty, w tym dotychczas nieznany z 1971 roku, przechodzący przez tunelik skalny, kawałek na lewo od „bloku w otwartej ścianie” (to i inne sformułowania objaśniono na topo nr 17).

O nazwie szczytu

Niesie ona z sobą kilka ciekawostek. Zainteresowanym warto polecić znakomity artykuł Józefa Nyki „Skąd te nazwy – Zadni Mnich” z czerwca 2001, dostępny w internecie. Jest to materiał najeżony nazwami i ze swadą podanymi sformułowaniami źródłowymi. Dowiemy się stamtąd m.in., że Zadni Mnich przez turystów nazwany został dopiero w roku jego zdobycia (1904) i to najpierw Mnichem II. Przedtem w nazewnictwie ludowym był Mniszką, wcześniej Organistą, zaś najwcześniej Głową Cukru lub Cukrową (nawet w pismach oficjalnych, np. w sprawozdaniu Komisjyi Fizyjograficznej] z 1885 roku; szczegóły u linkowanego wyżej Nyki). Niegdyś cukier sprzedawano w formie wysmukłych stożkowatych „głów” lub bloków i taki źródłosłów nazw turni i stożkowatych szczytów jest też spotykany gdzie indziej w Polsce i Karpatach (np. Cukrowa Skała w Pieninach, Głowa Cukru w Podlesicach), w Alpach (np. Pain de Sucre 3208 w Queyras, Pan di Zucchero 2726 w murze Civetty) oraz dalej na zachód (Sugar Loaf nad Dublinem, Pão de Açúcar w Rio de Janeiro).

***

Podsumowanie

Najnowszy zestaw zawiera pierwsze duże fototopo Zadniego Mnicha i to o rekordowo dokładnej skali (dla topo nr 18 jest to ok. 1:200, droga wysoka na około 90 m zajmuje 45 cm na zdjęciu, dla nr 17 to 1:300 – dotychczas najdokładniejsze było topo Mnich N, nr 16, w skali około 1:275). Zestaw ma ogólną aktualność na koniec sezonu 2018, a stan drogi zachodnią granią i ringów i haków nawet na początek lipca 2019. Topo pokazuje też aktualny stan wariantów na uskoku i stanowisk zjazdowych na nim, w tym poprawionych po obrywach z 2013 roku.

Ponadto precyzuje umiejscowienie spitów na 3 najtrudniejszych, sportowo ospitowanych drogach na szczyt, poprawniej oddaje przebieg drogi Gromka i jej wariantów oraz detale i warianty jednego z „klasyków” szczytu, filarka Orłowskiego. To także pierwsze topo, które tak dokładnie rozrysowuje inne „klasyki”, najstarsze i efektowne jak na swoją trudność: filarek Porębskiego oraz drogę zachodnią granią z wariantami.

Grzegorz Głazek

Topo jest dostępne w księgarni wspinanie.pl. Znajdziecie tam wszystkie dostępne przewodniki Master Topo, włącznie z fototopo opisującym słynną wschodnia ścianę Mnicha: „Master Topo – Mnich i Zamarła Turnia”(przy zakupie obu przewodników rabat, który pojawi się po dodaniu najnowszego przewodnika do koszyka).

Zadni Mnich N-S, topo nr 17, Zadni Mnich E, topo nr 18 z serii ściany Tatr.
Autor Grzegorz Głazek, wydawca Master Topo, Warszawa 2019. Współproducent wydania i dystrybutor Antykwariat Górski „Filar”, Kielce. Format 334 x 480 mm (2 arkusze). Mapy są dostępne w wersji składanej (w mocnej kieszonce) i rolowanej (w rękawie foliowym).

***

Zestaw Zadni Mnich jest dostępny w naszej księgarni.wspinanie.pl – Master Topo Zadni Mnich.