22 września 2011

Komunikat Kapituły "Jedynki" w sprawie wyprawy i drogi Golden Lunacy oraz kulisy sprawy oczami Kapituły

Komunikat Kapituły "Jedynki"
w sprawie wyprawy i drogi Golden Lunacy
z dnia 19 września 2011

W sobotę, 17 września 2011 odbyło się posiedzenie Kapituły "Jedynki". Wysłuchano wyjaśnień zespołu Elizy Kubarskiej i Dawida Kaszlikowskiego - autorów drogi "Golden Lunacy" oraz Zbigniewa Krośkiewicza, uczestnika wyjazdu na Grenlandię w 2009 r. Na życzenie Dawida Kaszlikowskiego w spotkaniu wzięli udział obserwatorzy: ze strony zespołu - członkowie zarządu UKA (Jakub Radziejowski, Marcin Wernik i Marek Wierzbowski), ze strony Kapituły - członkowie zarządu KWW (Zbigniew Skierski i Marcin Miotk).

Eliza Kubarska i Dawid Kaszlikowski przedstawili Kapitule swoje materiały z wyprawy. W większości były one już znane z wcześniejszych publikacji, w tym tylko parę ujęć z samego wspinania. Zespół nie przedstawił materiału filmowego ani nowych ujęć ściany.

W wyniku odbytego spotkania, uzyskania wyjaśnień i zapoznania się z materiałami, niżej podpisani członkowie Kapituły zadecydowali o odebraniu Dawidowi Kaszlikowskiemu i Elizie Kubarskiej "Jedynki" za rok 2007 z powodu stwierdzenia niezgodności pomiędzy stanem faktycznym, a relacją zespołu w odniesieniu do wyprawy na Grenlandię. (szczegóły w "Uzasadnieniu decyzji").

Jednocześnie Kapituła oświadcza, że w świetle posiadanych informacji nie posiada dowodów, aby autorzy "Golden Lunacy" dopuścili się oszustwa. Istnieją jednak rozliczne znaki zapytania. Kapituła przychyla się więc do pomysłu Komisji Wspinaczki Wysokogórskiej PZA, że najlepszym sposobem na rozwianie wątpliwości dotyczących samej drogi będzie wysłanie wyprawy z celem jej powtórzenia.

Stwierdzamy także, że dyskusja na portalu wspinanie.pl cechowała się znaczną przesadą, a wiele zarzutów nie znalazło potwierdzenia w zebranym materiale. Szczególnie godne potępienia były liczne przytyki personalne, co sprawiało nieodparte wrażenie, że krytyka dotyczyła samych osób i ich sposobu życia, a nie poprowadzonej przez nich drogi. Taka postawa bardzo utrudniła Kapitule wydanie werdyktu. Apelujemy do środowiska o większą wstrzemięźliwość i wyważenie sądów.

Korzystając z okazji zwracamy się do mediów wspinaczkowych i samych wspinaczy o większą staranność w informowaniu o przejściach. Niech jasna informacja o stylu, czasie przejścia, obiektywny, merytorycznie właściwy materiał zdjęciowy i wyważenie tonu staną się od tej pory normą. Szczególnie w przypadku nowych dróg postarajmy się, aby schemat i wrysowanie drogi w ścianę były koniecznym wymogiem

Jednocześnie informujemy, że rezygnujemy z zajmowanych w Kapitule funkcji. Czujemy się winni zaistniałym wokół nagrody kontrowersjom zarówno z powodu skonstruowania zbyt idealistycznych założeń, jak i zapewne niedostatecznej weryfikacji nominacji. Na swoje usprawiedliwienie możemy tylko powiedzieć, że nigdy nie zakładaliśmy sprawdzania niczyich osiągnięć. "Jedynkę" widzieliśmy jako nagrodę stricte honorową, opartą o wiarę w słowo i wspinaczkową rzetelność. Realia jednak boleśnie sfalsyfikowały te założenia. Dalsze losy nagrody pozostawiamy w kompetentnych rękach Grzegorza Głazka.

Janusz Gołąb
Grzegorz Grochal
Piotr Korczak
Andrzej Marcisz
Artur Paszczak
Ludwik Wilczyński - przewodniczący
Piotr Xięski

• Janusz Kurczab złożył rezygnację z członkostwa w Kapitule w dniu 15 września 2011 i nie wziął udziału w jej pracach.
• Artur Hajzer przesłał z obozu pod Makalu następujące stanowisko: "Jestem przeciw odebraniu nagrody. Nie składam rezygnacji"
• Grzegorz Głazek głosował przeciw odebraniu "Jedynki" i nie podpisał się pod niniejszym komunikatem.

Uzasadnienie decyzji

Kapituła w swojej decyzji z roku 2007 opierała się na 3 źródłach: sprawozdaniu do PZA, sprawozdaniu dla portalu wspinanie.pl, oraz artykule "Grenlandia - zderzenie żywiołów" w Górach nr 161. Podobnie było w przypadku innych finalistów.

Chcemy podkreślić, że w swojej decyzji o odebraniu "Jedynki" nie kierowaliśmy się bezwzględną oceną samej wyprawy, ale relacją jej ówcześnie postrzeganej wartości w stosunku do innych wypraw, skonfrontowanej z naszą obecną wiedzą. Innymi słowy zadaliśmy sobie pytanie - czy posiadając obecną wiedzę ponownie głosowalibyśmy na Dawida i Elizę. Nasza odpowiedź była negatywna - oto dlaczego.

1. Kwestia relacji w mediach

Podstawową sprawą było nadanie całej wyprawie znacznie większej wagi, niż - w naszym odczuciu - przedstawiała się jej rzeczywista wartość. 3 podstawowe elementy - wymagający sposób dotarcia (morskie kajaki), powaga ściany (jej wielkość: "1500 m pionu", niebezpieczne zejście kuluarem, brak "możliwości szybkiego wycofu") oraz jej wysokie trudności techniczne (max. 7a+, "6b, czasem 6c to chyba przeciętna tej drogi") zostały w wielu relacjach znacznie wyolbrzymione, czemu towarzyszyło ilustrujące wspinaczkę zdjęcie, którego nie wykonano na samej drodze. Taka praktyka jest karygodna w mediach profesjonalnych. Czy wynikało to z celowego działania, czy z nabytej rutyny, tego nie potrafimy jednoznacznie rozstrzygnąć, toteż zakładamy, że nie było tu złej intencji. Jednak bez względu na intencje, takie działanie stanowi przykład braku rzetelności i narracyjnej przesady, co z pewnością wprowadziło wielu odbiorców w błąd. Również Kapituła, w świetle posiadanych relacji, odebrała wyprawę jako przedsięwzięcie poważniejsze, niż miało to miejsce.

2. Dotarcie na bezludną wyspę kajakami.

Nie było wielokilometrowej odysei kajakowej z Nanortalik na wyspę Pam, jak zespół zapowiadał. A ten właśnie sposób dotarcia, w kontekście trudności, samotności, konieczności ograniczenia ładunku i braku wsparcia, determinował postrzeganie wyprawy jako bardzo poważnej, wręcz ekstremalnej. Zabrakło jednoznacznego podkreślenia zmiany tego planu sprawozdaniach, które było naszym zdaniem niezbędne w świetle złożonych obietnic. Wierzymy, że zespół informował o fakcie dopłynięcia na wyspę łodzią w swoich pokazach, ale niestety pierwszy z nich byliśmy w stanie obejrzeć dopiero na KFG, już po przyznaniu nagrody. Gdyby informacja o odstąpieniu od pierwotnych planów została jasno podana w sprawozdaniu (a uważamy, że tak powinno to wyglądać, skoro we wniosku znajdował się taki a nie inny plan działania i na to została przyznana dotacja) nie byłoby całego nieporozumienia.

Ściana Maujit Qaqarssuasia. Zaznaczono orientacyjny przebieg "Golden Lunacy" (kolor czerwony) oraz systemy zachodów i półek w ścianie (fot. Z. Krośkiewicz)

3. Powaga ściany i trudności drogi.

Kapituła już w 2007 miała pewne wątpliwości co do powagi ściany, ale brała za dobrą monetę relacje zespołu. Dysponowaliśmy wtedy jedynie linią drogi naniesioną na kiepskiej jakości zdjęcie (nie dające możliwości powiększenia) zamieszczone na stronie www.wspinanie oraz w sprawozdaniu do PZA, oraz słownym opisem trudności. Dodatkowo artykuł w Górach otwierało całostronicowe zdjęcie ukazujące kajakarza na tle ogromnego urwiska, które jednak znajduje się paręset metrów na prawo od przebiegu drogi "Golden Lunacy". Dopiero szczegółowa analiza zdjęć, szczególnie pierwszego dobrego zdjęcia ściany dostarczonego przez Z. Krośkiewicza (sic!), pozwoliła dostrzec rzecz zupełnie przeciwną, czyli brak tej powagi (nb. do dziś nie dostaliśmy od zespołu dobrego, czytelnego zdjęcia klifu). W tej części ściany, w okolicach której biegnie droga, występują ogromne systemy półek i zachodów (patrz zdjęcia) pozwalające na bezproblemową ewakuację z dowolnego niemal miejsca, a także na wtrawersowywanie w samą ścianę. Wywołuje to oczywiście liczne wątpliwości. Całą niemal górną część ściany przecina gigantyczny zachód pozwalający na komunikację w poprzek. Jeżeli zespół nie był świadom tych faktów, to jest to wyłącznie wina zespołu.

Widok na ścianę z głębi fiordu. Strzałką zaznaczono olbrzymi zachód przecinający górną część ściany (źródło: karabiner.org)

Panorama ściany z wysokiego punktu. Na czerwono zaznaczono olbrzymi zachód przecinający górną część ściany (źródło: karabiner.org, fot. Jenny Varley)

Wbrew temu, co deklarował zespół, ściana w okolicach drogi w żadnym prawie miejscu nie jest pionowa, za wyjątkiem odcinków z okapami. Jej nachylenie wynosi, na ile możemy ocenić, ok. 60 stopni, co musi prowokować pytania o deklarowane trudności kluczowego wyciągu leżącego na dość połogich płytach. Biorąc za dobrą monetę wycenę zespołu trzeba stwierdzić, że jest to dość nietypowa sytuacja.
W górnej części ściany zespół wytyczył wiele trudnych wyciągów leżących, jak nam się zdaje, obok dużo łatwiejszego terenu, co zaprzecza logice i praktyce wytyczania drogi w wielkiej ścianie. Bez lustracji w terenie nie można jednak definitywnie rozstrzygnąć, czy takie poprowadzenie wspinaczki, "ze względu na ładną skałę" jak określił to zespół, miało sens.

Wątpliwości budzi również sprawa szczytu. Nie jest rozstrzygniętą kwestią, czy turnia, na którą wszedł zespół (a przedtem również Hiszpanki), jest w istocie najwyższym wierzchołkiem masywu o kocie 1560, czy tylko niższą kulminacją. Jest to rzecz wymagająca dalszego wyjaśnienia.

4. Logistyka działania zespołu w ścianie a zasady rzemiosła.

Największe nasze zdziwienie wywołał jednak sposób działania zespołu w ścianie.

• Zespół atakując dolną część ściany nie zabrał raków i czekanów mimo że wiedział, iż zejście będzie musiało nastąpić śnieżno-lodowym terenem i żlebem. Takie zachowanie wskazuje na brak doświadczenia lub lekkomyślność i jest po prostu proszeniem się o kłopoty.
   
• Wybierając się na wielodniową wspinaczkę w rejonie słynącym ze złej pogody zespół nie zabrał płacht biwakowych, a tylko liczył na koleby w ścianie i na zabraną folię (!). Jest to dla nas całkowicie niezrozumiałe zachowanie, zwłaszcza, że używano nie syntetycznych, a puchowych śpiworów i kurtek, które w warunkach deszczu niemal całkowicie tracą swoje właściwości termiczno-izolacyjne.
   
• Zespół twierdził, że w ogromnej i dobrze urzeźbionej ścianie "nie siadały haki". Nie potrafił podać, ile ich miał ze sobą. W oparciu o zdjęcia sprzętu i prowadzącego rodzi się nawet przypuszczenie, że nie zabrano ich w ścianę. Dla każdego doświadczonego wspinacza taka decyzja jest trudna do pojęcia. Do tego zespół nie pamiętał, ile zabrał spitów.
   
• Wchodząc w ścianę zespół spakował się w stosunkowo niewielki worek transportowy, i to jedynie na 4 dni. Nie można ustrzec się wrażenia, że zespół od razu zakładał, lub przynajmniej dopuszczał, wytrawersowanie do żlebu.
   
• Zespół nie umiał zlokalizować na zdjęciu zacięcia 7a+, odcinka o kluczowych trudnościach.
   
• Zespół nie potrafił powiedzieć, ile pętli zjazdowych zabrał w górną część ściany, gdzie zjazdy stanowiły jedyną opcję powrotu. A przecież taktyka odwrotu powinna być przemyślana na długo przed wyruszeniem, i nie jest to żadna tajemna wiedza. W zgodnej opinii Kapituły podstawowym problemem górnej części ściany nie jest jak nią wejść, ale JAK SIĘ Z NIEJ WYCOFAĆ!
   
• Zespół nie umiał wskazać drogi powrotu ze szczytu, ograniczając się do stwierdzenia, że nie wiodła ona w pełni tak jak droga wejścia, oraz że większość zjazdów nastąpiła z bloków skalnych, choć oznaczałoby to, że teren był po prostu łatwy.
   
• Zespół nie wytłumaczył jasno, w jaki sposób zdołał wrócić ze szczytu, osiągniętego po 10.5 godz. wspinaczki na niedługo przed zmrokiem. Przecież odwrót ten, w nocy, w złej pogodzie, musiał być bardzo niebezpiecznym doświadczeniem, dużo poważniejszym niż dramatyczny, szeroko opisany odwrót kuluarem - a nie mamy na ten temat ani słowa relacji.

Wszystkie te elementy wskazują na brak profesjonalizmu i doświadczenia zespołu w odniesieniu do działalności górskiej. Należy wyrazić ulgę, że cała przygoda nie zakończyła się tragicznie. I nie mówimy tutaj o wymyślnych, podręcznikowych procedurach, ale o ogólnie uznanych i powszechnie stosowanych zasadach działalności w alpiniźmie, w każdej większej ścianie. Wydaje się nam, że większość niebezpiecznych przygód zespół zafundował sobie na własne życzenie, ignorując te zasady z niewiedzy bądź lekkomyślności. I stąd, naszym zdaniem, wynika przeświadczenie zespołu o wielkiej powadze drogi i ściany.

Cóż można powiedzieć...

Po wysłuchaniu Dawida wszyscy, za wyjątkiem Grzegorza Głazka, uznaliśmy, że nie może być mowy o pozostawieniu "Jedynki" w jego rękach. Jednak chcieliśmy potraktować go jak kolegę i oszczędzić mu cięgów, jakie musielibyśmy zawrzeć w naszym uzasadnieniu werdyktu. Zwyczajnie zrobiło się nam żal Dawida, a zwłaszcza Elizy, która w kilku momentach miała łzy w oczach, kiedy opowiadała o swoich ciężkich przeżyciach związanych z "aferą". Poprosiliśmy więc Dawida i Elizę o spotkanie "poza protokołem". Daliśmy sobie nawzajem słowo honoru, że nasze ustalenia nie opuszczą pomieszczenia siedziby KWW. To było SŁOWO HONORU.

I owszem, zaproponowaliśmy im obojgu, że jeżeli zwrócą "Jedynkę", nie będziemy publikować swojego uzasadnienia, tylko spokojnie poczekamy na wynik "wyprawy weryfikacyjnej". Co więcej, zaproponowaliśmy, że pokażemy im komunikat przed publikacją i że będą mieli przynajmniej wpływ na jego treść. Dawid miał przemyśleć sprawę i odpowiedzieć w ciągu dwóch dni.

Dawid zgodził się dopiero trzy dni później, we wtorek. Andrzej był już w redakcji Brytana z naszym komunikatem, w ostatniej chwili go wycofał (teraz go czytacie). Dawid otrzymał projekt kompromisowego komunikatu Kapituły. Pokazaliśmy mu wszystko. Przez cały 21 września, od godz. 12.07 do godz 21.46 trwały rozmowy pomiędzy Dawidem a sekretarzem Kapituły (oczywiście mailowe i sms-owe, więc są udokumentowane). Dawid stawiał kolejne warunki: a to że nie powiecie o "błędach", a to że nie może być mowy o wysłuchaniu Krośkiewicza, a to że macie oświadczyć, że Dawid nie manipulował. Oczywiście, na takie "deale" nie mogliśmy pójść, bo nie o to tu chodziło. Istotą naszej propozycji było koleżeńskie załatwienie sporu, dżentelmeńskie milczenie w sprawie, odłożenie jej do obiektywnego rozstrzygnięcia poprzez świadectwo ludzi, którzy powtórzą drogę. Dawid zwodził nas do końca, jeszcze o 20.12 pisał uspokajające maile, a w tym samym czasie tworzył już swoje wystąpienie. O 21.46, kiedy jego oświadczenie było już w redakcji Brytana, zerwał rozmowy. Okazało się, jak bardzo byliśmy naiwni, jacy głupi po prostu, jak jeszcze raz udało się Dawidowi (przez "v" oczywiście) nas zmanipulować. Czujemy się, jakby nas ktoś zdzielił "dziabarem" przez łeb. Dotarło do nas, że w świecie Dawida tylko głupcy wierzą w takie sprawy jak dane słowo i honor.

Serdecznie was wszystkich za to przepraszamy!
21.09.2011