24 sierpnia 2010

50-lecie zdobycia Noszaka

Najwyższy szczyt Hindukuszu Afgańskiego Noszak (7492 m) został po raz pierwszy zdobyty przed 50 laty, 17 sierpnia 1960 roku. Na szczycie stanęła wtedy dwójka Japończyków: Goro Iwatsubo i Toshiaki Sakai - członkowie wyprawy Akademickiego Klubu Alpinistycznego z Kioto, kierowanej przez prof. Yagiro Sakato. W tym samym roku Noszak był celem polskiej wyprawy, kierowanej przez Bolesława Chwaścińskiego. Polacy się spóźnili, dotarli do bazy (4100 m, leżała o 1000 m wyżej od bazy japońskiej) dopiero 8 sierpnia, gdy Japończycy mieli już dwa obozy wysokościowe.

Noszak (7492 m) od zachodu. Linia czerwona - droga południową granią (1960 r.), linia zielona - droga zachodnim żebrem, obecnie używana jako normalna (fot. Marian Bała, topo Janusz Kurczab)

Co ciekawe, między wyprawami nie było żadnej rywalizacji. Już w Iszkaszimie Polakom złożyli wizytę, kierownik wyprawy japońskiej Sakato i lekarz dr Sawata. Rozpoczęto nawet  rozmowy na temat połączenia obu wypraw. W bazie Chwaściński zawarł z Japończykami porozumienie, zgodnie z którym obie wyprawy mają połączyć się w akcji i wspólnie zakładać obozy, a w ataku szczytowym ma wziąć udział dwóch Japończyków i dowolna ilość Polaków.

Aklimatyzacja Polaków nie była jednak dostateczna, a próby jej "przyśpieszenia" odbiły się na zdrowiu części alpinistów. Japończycy obawiali się utraty aklimatyzacji oraz załamania pogody i nie mogli czekać. Chwaściński bezskutecznie pertraktował z kierownictwem wyprawy japońskiej w sprawie przesunięcia terminu ataku.

15 sierpnia Mostowski i Rubinowski założyli obóz III (6150 m). Japończycy mieli swój obóz III 150 m wyżej. 17 sierpnia Goro Iwatsubo i Toshiaki Sakai wyszli z trójki o godz. 5 i o godz. 18 weszli na wierzchołek Noszaka. W zejściu musieli nocować na wysokości ok. 7000 m w szczelinie lodowej.

Noszak od południa i górne partie drogi Japończyków
(fot. Asghar Ali Porik/summitpost.org, topo Janusz Kurczab)

Równo w 10 dni później - 27 sierpnia 1960 r. - drugie wejście na Noszak powiodło się siódemce Polaków. O godz. 17 na wierzchołku stanęli: Krzysztof Berbeka, Stanisław Biel, Jerzy Krajski, Stanisław Kuliński, Jan Mostowski, Zbigniew Rubinowski i Stanisław Zierhoffer.

W 50. rocznicę sukcesu na Noszaku Goro Iwatsubo i Toshiaki Sakai postanowili odwiedzić nasz kraj. 23 sierpnia powitaliśmy ich na lotnisku Okęcie w Warszawie. Z uczestników polskiej wyprawy z 1960 roku obecny mógł być tylko Stanisław Kuliński. Mieszkający w Krakowie Stanisław Biel spotka się z Japończykami w późniejszym okresie ich pobytu w Polsce. Planowana jest wycieczka w Tatry oraz spotkanie z polskimi alpinistami w Harklowej, miejscowości nad Dunajcem, niedaleko Jeziora Czorsztyńskiego.

Przywitanie na lotnisku w Warszawie. Od lewej: Toshiaki Sakai, Goro Iwatsubo i Stanisław Kuliński (fot. Janusz Kurczab)

Podczas rozmów o pobycie Japończyków w Polsce, Staszek Biel powiedział mi o ciekawostce związanej z Noszakiem. Okazuje się, że Polacy interesowali się najwyższym szczytem Afganistanu jeszcze przed II wojną światową. Bolesław Chwaściński dotarł do kopii pisma Klubu Wysokogórskiego PTT skierowanego do polskiego MSZ. W piśmie tym działacze KW pytają o możliwość zorganizowania polskiej wyprawy na Noszak. Jak wiemy, do takiej wyprawy nie doszło, była natomiast wyprawa na Nanda Devi East. Wkrótce wybuchła wojna i hindukuskie plany udało się zrealizować właśnie przed 50 laty.

Janusz Kurczab