4 stycznia 2009

Przewodnik wspinaczkowy po Krymie - recenzja

Biorąc do recenzji przewodnik wspinaczkowy po Krymie przypomniałem sobie o tym wspaniałym miejscu, chyba trochę pomijanym przez nas, wybierających raczej znane "westowe" rejony. Szkoda, bo jest to jeden z ciekawszych rejonów skalnych w Europie, oferujący "zachodnie" w charakterze wspinanie i egzotyczny dla "westmenów", a dla nas już chyba też - klimacik.

Przewodnik autorstwa Rafała Nawrota i Agnieszki Boreckiej, wydany przez wydawnictwo STAPIS z Katowic na 64 stronach opisuje wybrane rejony sportowe Krymu, te najbardziej znane i popularne, Nikita i Krasny Kamień oraz nowsze Koszka i Uarcz-Kaja. W sumie opisuje 298 dróg i 8 projektów. Dodatkowo zamieszczono schemat 5-wyciągowej, ubezpieczonej drogi Faktor Stracha na Koszce. Przewodnik ma poręczny format kieszonkowy (110x154 mm) i miękką oprawę.

WSTĘP

Pierwszy rozdział zawiera informacje dotyczące wspinania na Krymie: rodzaju skały, charakteru wspinania, historii eksploracji. Istotny jest podrozdział dotyczący skali wspinaczkowej i genezy znacznie zaniżonych wycen, które do dziś funkcjonują w tamtejszym "środowisku". Przewodnik zawiera "urealnione" wyceny dróg, co ważne, w przypadku Nikity korekty były konsultowane z kustoszem rejonu i autorem większości trudnych dróg, Andriejem Wiedenmjejerem.

INFORMACJE PRAKTYCZNE

O ile jadąc na "zachód" specjalnie się nie zastanawiamy, jak tam dotrzeć (wsiadamy do samochodu/samolotu), o tyle w przypadku Krymu patenty na dojazd bardzo się przydadzą i są szczegółowo opisane. Znajdziemy tu również informacje dotyczące dokumentów, które powinniśmy mieć ze sobą oraz obowiązującej waluty, cen noclegów i żywności. Dowiemy się również ważnych informacji taktycznych (kiedy jechać, gdzie spać), lokalnych zasad korzystania ze skał, no i ważną powtórkę z zasad przyzwoitego zachowania w skałach i na biwaku.

Autorzy nie zapomnieli o dniach "restowych", opisując miejscowe atrakcje turystyczne i kulinarne. Zamieszczona tabela przedstawiająca rozłożenie trudności dróg w poszczególnych rejonach wskazuje, że 91% opisywanych dróg ma wycenę 6a i wyższą, a 62 % dróg to linie o trudnościach 7a i więcej (185 dróg do dyspozycji). Na końcu rozdziału znajduje się bardzo przydatne porównanie skal francuskiej (obowiązującej na Krymie), krakowskiej i UIAA.

Rozdział ten jest przetłumaczony na angielski i tu mała szpilka do autorów. Czy nie warto było, przy niewielkim dodatkowym nakładzie pracy, zrobić przewodnik w pełni dwujęzyczny? Zostały wszak do przetłumaczenia niewielkie fragmenty: wstęp oraz informacje dotyczące opisu dojazdu/dojścia do skał oraz umieszczenie napisu "Climbing Guide" na okładce.

OPIS REJONÓW

Opis każdego z rejonów jest poprzedzony opisem dojazdu/dojścia do skał i schematyczną mapką ułatwiającą trafienie do celu oraz mapką rozmieszczenia poszczególnych sektorów.

Jedną z najmocniejszych stron przewodnika są z całą pewnością rysunki skał - duże ukłony należą się autorce Agnieszce Boreckiej. Rysunki są bardzo czytelne, oszczędne, podkreślają cechy charakterystyczne skał nie wnikając przesadnie w szczegóły. Poszczególne sektory opisane są według schematu: rysunek, ekspozycja (wystawa), wysokość sektora, nazwa drogi w zapisie fonetycznym, nazwa w języku rosyjskim, liczba i rodzaj przelotów. Świetnym pomysłem jest zastosowanie obok nazwy oryginalnej zapisu fonetycznego, co przy nikłej znajomości rosyjskiego (przynajmniej u młodszych wspinaczy) stanowi znaczne ułatwienie - drogi najczęściej są podpisane cyrylicą a wyceny brak. Można by też umieścić ikonki lub symbole opisujące drogi polecane (tak jak słynne frankenjurskie piwka).

Autor na wstępie zaznacza, że przewodnik opisuje wybrane rejony i nie ma ambicji być monografią. Choć dziwi mnie tu dobór, a raczej niedobór pewnych rejonów. Zupełnie niezrozumiałym jest brak skały o pięknej nazwie Skrzydło Łabędzia (Krilo Lebiedia), tym bardziej, że znajduje się tuż obok Koszki, jest nawet zaznaczona na rysunku sytuacyjnym. Jest to jedna z najfajniejszych (moim zdaniem) "miejscówek" na Krymie. Znajduje się tu około 30 dróg o trudnościach 6a-8a. Skała znajduje się bezpośrednio nad brzegiem morza. Innym "wielkim nieobecnym" jest Żagiel (Parus) położony na zachód od Foros oferujący około 30 dróg z przedziału 6b-7c. Drugim "dziwactwem" jest umieszczenie schematu drogi Faktor Stracha a równocześnie brak schematów wielowyciągówek na Żaglu czy w rejonie Uarcz-Kaja. Jest tam kilka 6-7 wyciągowych dróżek i na większości z nich wystarczy komplet ekspresów.

Uwzględniając te dwie pominięte skały oraz ubezpieczone drogi wielowyciągowe na Uarcz-Kaja i Żaglu przewodnik stałby się nieomal kompletnym opracowaniem najciekawszych sportowych rejonów tej części Krymu.

Podsumowując, moim zdaniem dostajemy do ręki świetny, rzetelny przewodnik, nie opisywanego wcześniej na polskim rynku rejonu. Jego atutem jest zamieszczenie zwięzłych i bardzo potrzebnych informacji, szczególnie przydatnych wybierającym się po raz pierwszy za naszą wschodnią granicę wspinaczom.

Drugim mocnym punktem są czytelne rysunki Agnieszki Boreckiej oraz aktualność i korekta wycen przeprowadzona przez Rafała Nawrota. Rafał spędził około 200 dni na poznawaniu dróg, weryfikacji wycen, konsultacjach z miejscowymi wspinaczami, co powinno zapewnić odpowiedni poziom merytoryczny. Większych błędów w tym opracowaniu nie widzę, są najwyżej pewne niedociągnięcia (o których już wspominałem), a autorzy nie muszą się z nimi zgodzić. Może się jednak zgodzą i powstanie wydanie 2 - uzupełnione.

Szczerze polecam ten przewodnik, a Krym i jego Skalne Raje w szczególności.

Tomek "Eryk" Ferber