1 kwietnia 2007

Przyszłość Złotego Czekana

Steve House

Złoty Czekan (Piolet d'Or), najbardziej prestiżowa światowa nagroda alpinistyczna przeżywa kryzys. Jego źródeł można szukać w kontrowersyjnych werdyktów z lat ubiegłych, patrz Piolet d'Or 2004 dla Rosjan, ale nie tylko. Ale także w "sportowej" formule, która przestała odpowiadać wspinaczom ze światowej czołówki, patrz Marko Prezelj o Piolet d'Or. Dodatkowo pod koniec ubiegłego roku z organizacji nagrody wycofało się GHM, jeden z trzech współzałożycieli nagrody przyznawanej od 1990 roku, patrz Złoty Czekan pęka?. Głos w tej sprawie zajął kolejny wspinacz i laureat tej nagrody w roku 2006 - Steve House. Ten artykuł został oryginalnie zamieszczony na: www.thecleanestline.com.

List otwarty w sprawie nagród Piolet d'Or:

Bardzo się cieszę słysząc, że Phillipe Descampes deklaruje, że nadszedł najwyższy czas, aby  rozpocząć "szeroko otwartą dyskusję" o wartościach i przyszłości nagród Złotego Czekana. Po ostatnim wycofaniu się GHM oraz niedawnych wydarzeniach wokół tej nagrody, czas dojrzał do rozmawiania o przyszłości Piolet d'Or. Sądzę, że w tym celu najlepiej będzie, aby zapomnieć o całej historii konkursu i przyjrzeć się mu w sposób abstrakcyjny, jako idei, tak jakbyśmy mieli stworzyć te nagrody od nowa.

Vince Anderson i Steve House trzymają Piolet d'Or 2006, którego wygrali za pierwsze przejście centralnego filara na ścianie Rupal na Nanga Parbat. House proponuje: "najlepiej będzie, aby zapomnieć o całej historii konkursu i przyjrzeć się mu w sposób abstrakcyjny, jako idei, tak jakbyśmy mieli stworzyć te nagrody od nowa." (fot. Giulio Malfer/Alpinist)

Zacząłbym od zastanowienia się dlaczego odczuwamy potrzebę przyznawania tego typu nagród. A jak już uda nam się ustalić pewne wspólne cele przyświecające nam w przyznawaniu nagród, wtedy będziemy mogli zdefiniować czemu ma służyć ta nagroda.

Po co nam ta nagroda? Jest rzeczą ludzką, aby wyróżniać te cechy, które szanujemy i podziwiamy u innych. Całkiem możliwe, że to właśnie leży u podstaw wszelkiej rywalizacji sportowej. Jestem przekonany, że dobrze jest promować te wysiłki, które uważamy za szlachetne i inspirujące, a nagradzanie może w tym pomóc.

Dodatkowo, ekstremalny alpinizm nie jest wystarczająco dobrze nagłaśniany. Dziennikarzom często brakuje doświadczenia, aby zrozumieć istotę ekstremalnego alpinizmu. Wielokrotnie widziałem, że dziennikarze nie za bardzo wiedzą jakie pytania zadać, co stanowi doskonały dowód na potwierdzenie tego o czym mówimy. Dla przykładu weźmy moje przejście ściany Rupal z 2005 r. - jestem szczerze przekonany, że na świecie jest co najwyżej 50 ludzi, którzy są w stanie zrozumieć to co zrobiliśmy. Tak naprawdę zrozumieć. I żadna z tych osób nie jest dziennikarzem. Stosowny rodzaj nagród mógłby nam pomóc wyrazić to czym tak naprawdę jest doświadczenie ekstremalnego alpinizmu.

Wszystkie te uwagi są jedynie punktem wyjścia. Osobiście brakuje mi autorytetu, aby samodzielnie udzielić odpowiedzi na te wszystkie znaki zapytania. Odpowiedzi na te pytania musi poszukać znacznie większa część wspólnoty wspinaczkowej. Proszę potraktować moje uwagi jedynie jako sugestie i zaczyn dyskusji. Każde z tych pytań pociągnie za sobą kolejne pytania - zawsze będzie więcej pytań niż odpowiedzi. Jednakże potrzeba uhonorowania osiągnięć innych oraz konieczność dania ekstremalnemu alpinizmowi możliwości wyrażenia się są szlachetnymi sprawami, godnymi naszej uwagi.

A teraz czas na definicję. Nagroda za osiągnięcia wspinaczkowe, powinna być zdefiniowana tak precyzyjnie, jak to tylko możliwe - tak aby zarówno nagrodzeni, jak i publiczność doskonale wiedzieli co jest nagradzane. Mam wrażenie, że dla nagród Piolet d'Or niezbędna będzie deklaracja misji, choć osobiście nie czuję się na siłach, aby stworzyć taki tekst. Dobrze by było, aby taka deklaracja nie była pisana przez dziennikarzy, czy innych postronny obserwatorów. Jestem przekonany, podobnie jak Marko, że te dwie grupy mają bardzo niechlubną historię określania tego co potocznie nazywane jest "najlepszym przejściem". Definicja nagrody powinna być wypracowana przez stosowne grono składające się z najlepszych wspinaczy.

A oto lista pomysłów, które powinny wejść w skład takiej definicji:

• trudność
• czystość
• śmiałość
• lekkość
• szybkość
• wizja
• przygoda

Niektóre z tych pojęć, np. takie jak czystość, są łatwe do zdefiniowania. Czy wspinacze pozostawili po sobie w ścianie jakieś śmieci, takie jak poręczówki? Inne pojęcia - np. wizja - są o wiele bardziej podchwytliwe i wieloznaczne, jednocześnie stanowią one nieodłączne elementy alpinizmu.

Uważam, że należy przyznawać tylko jedną nagrodę za najlepsze przyjście roku. Jestem przekonany, że jeśli rozdrobni się nagrody (tak jak ma to miejsce w przypadku Piolet d'Or czy amerykańskiej nagrody "Golden Piton"), wtedy dochodzi do rozdrobnienia jej wartości. Złoty Czekan jest ważny i cenny, gdyż jest nagrodą międzynarodową. Jednak najlepszym sposobem, aby umniejszyć jej wagę jest podzielenie jej na jak największą ilość kategorii.

Stworzenie listy odpowiednich pytań może być pomocne w procesie selekcyjnym nagrody. Oto kilka przykładowych pytań:

• Jakie jest prawdopodobieństwo powtórzenia tego przejścia? Czemu?
• Czy zespół niósł z sobą jakiś sprzęt wspinaczkowy ponad niezbędne minimum? Jaki sprzęt? Czemu?
• Czy wspinacze zastosowali styl odpowiadający ich celowi?
• Czy ten cel był już wcześniej próbowany w innych stylach?
• Jaka była historia tych poprzednich prób?
• Czy linia jest niezależna, czy stanowi jedynie wariant?
• Jaki był poziom zaangażowania zespoły w trakcie przejścia? Czy odwrót był fragmentami trudny, czy cały czas łatwy?
• Czy poprzednie próby zespołu umożliwiły mu korzystanie ze sprzętu pozostawionego w ścianie?

Te pytania, oraz wiele innych, które akurat nie przyszły mi do głowy, należy włączyć w proces przyznawania nagród, gdyż zgodnie z moim doświadczeniem stanowczo zbyt rzadko były zadawane w przeszłości przez jury Piolet d'Or.

Równocześnie zgadzam się z Marko, że należy usunąć poczucie rywalizacji pomiędzy nominowanymi i zastąpić je poczuciem współpracy i wyróżnienia. W ubiegłych latach zauważyłem, że niektórzy spośród nominowanych bardzo starali się rywalizować z innymi. Sądzę, że jest to jeden ze skutków ubocznych obecnej formuły nagród.

Jestem przekonany, że Piolet d'Or może polepszyć kondycję współczesnego alpinizmu tworząc platformę, na której spotkają się topowi wspinacze z całego świata i gdzie będą mogli porozmawiać, powspinać się (oraz popić i pośmiać się) razem. Sądzę, że odkryjemy wtedy, że możemy stworzyć wspólnie źródło doświadczenia i wiedzy, większe niż te które posiada każdy poszczególny z nominowanych zespołów. Przywodzi mi to na myśl zimowe spotkania szkockiego BMC. Pamiętam wiele ważnych przejść, które narodziły się tylko dlatego, że wspinacze spotkali się, porozmawiali i powspinali razem w Szkocji. Jednocześnie, nie przychodzi mi na myśl nawet jedna linia zrobiona w wyniku ceremonii wręczenia nagród Piolet d'Or. Przyszłe ceremonie Złotego Czekana powinny przewidywać przynajmniej kilka dni na wspólne wspinanie, z którego media powinny być wyłączone. 

Wydaje mi się, że istnieje tutaj duże pole do kompromisu, którego do tej pory nikt nie zauważył. Alpiniści potrzebują mediów, aby wyrażać idee i odczucia związane ze wspinaniem. Alpinizm potrzebuje głosu. Media powinny być zaangażowane w nagrody. Rolą dziennikarza jest bycie pośrednikiem pomiędzy aktorem i widzem. Równocześnie, jestem bardzo głęboko przekonany, że media, włączając w to redaktorów magazynu Montagne, powinny być całkowicie wyłączone ze składu jury. Istnieje szereg możliwych sposobów na stworzenie jury bez dziennikarzy. Jednym z rozwiązań byłoby włączenie samych nominowanych do procesu głosowania. W gruncie rzeczy, nagroda przyznana przez kolegów-profesjonalistów byłaby o wiele cenniejszą niż nagroda pochodząca od jury składającego się z postronnych obserwatorów. 

Miejmy nadzieję, że skorzystamy z tej okazji i pozwolimy nagrodzie Piolet d'Or rozwijać się i ewoluować. Powinna być to nagroda oparta na zasadach równość i przyjaźni. Powinna być wyróżnieniem dla wszystkich wielkich przejść z danego roku. Powinna być okazją dla najlepszych wspinaczy do spotkania, wymiany wiedzy, pomysłów i doświadczeń w atmosferze współpracy, która zaowocuje wspaniałymi przejściami w przyszłości. Natomiast wspinacze i media muszą połączyć siły, aby przekazać tę historię publiczności. Bylibyśmy dumni mogąc uczestniczyć i wspierać taką formułę nagród Złotego Czekana.

Do dzieła!

Steve House
16 marca 2007 rok

Tłumacz: yankes